| A u kryqezua Jezusi!? (Pjesa e Pare) |
A u kryqezua Jezusi!?
Xhemis Stafa
Ju keni dėgjuar nga gojėt e kristianėve se profeti i madh i Zotit, Jezusi ėshtė kryqėzuar.Unė do doja tė flisja pėr kėtė cėshtje sipas Kuranit dhe Biblės sepse tė krishterėt do ti paragjykonin argumentet islamė prandaj i zgjodha tė dy librat. Iu riktheva argumenteve biblikė prej tė cilave duket qarte nė mynyrė argumentuese se kryqėzimi i Isait (Jezusit) ėshtė mashtrimi mė e madh qė i ka ndodhur njerzimit mbas idhujtarisė dhe mohimit tė Zotit.
Tė krishterėt e kanė shumė tė vėshirė ta mohojnė kryqėzimin e Jezusit, sepse atėherė ata do tė duhej tė pohonin realitetin e Kuranit dhe padyshim qė do tė duhej tė ndėrronin dhe fenė dhe kjo nuk do ishte e pakėt pėr botėn tyre religjoze, dhe sistemin e saj hiearkik dhe tė ardhurat ekonomike kristiane.Vėrtet do tė ishtė njė kaos i madh pėr instuticionet e krishtera. Pėr ta shmangur kėtė do tė luheshin tė gjitha kartat qė njerzit mos e kuptonin kėtė fakt.
Por nė qoftė se Krishti nuk ėshtė ringjallur, predikimi ynė ėshtė i kotė dhe i kotė ėshtė edhe besimi juaj.(1 e Korintasve 15/14)
Ky material nuk ėshtė fiction ose ndonjė konspiracion i arritur kohėve tė fundit.Kjo ėshtė njė e vėrtetė, e cila iu tregua njerzve me zbritjen e Kuranit para 1400 vjetėsh.Shumė kristianė e kanė pranuar kėtė tė vėrtetė kur ato e pranuan Islamin me bindje, se ėshtė e vetmja fe prej Zotit e dokumentuar dhe e argumentuar nė mynyrėn mė tė saktė.
Le tė jetė ky ajet Kuranor bazė e vėrtėtimit tonė biblik.
E, ata (jehuditė) i kurdisėn njė dredhi (mbytjen e Isait), All-llahu iu kundėrvu dredhisė sė tyre, All-llahu ėshtė asgjėsuesi mė i fuqishėm kundėr atyre qė bėjnė dredhi. (Ali Imran 54)
"Dhe pėr shkak se ata thanė: Ne e mbytėm Mesinė, Isain, tė birin e Merjemes, tė dėrguarin e Allahut. Ata nuk e mbytėn atė, e as nuk e kryqėzuan, por atyre u qe paraqitur vetėm pamja e tij. Ata qė s'pajtohen rreth kėsaj, me siguri janė nė dyshim lidhur me kėtė. Ata nuk kanė dije tė sigurt lidhur me tė, por ata vetėm hamendėsojnė. Dhe ėshtė mė se e sigurt se ata nuk e mbytėn atė! Jo, vėrtet, Allahu e ngriti atė tek Vetja e Tij nė Qiell. Allahu ėshtė i Gjithėfuqishėm, i Urtė." [En Nisa: 157-58]
Zoti e pėrmend nė kuran trillimin e hebrejve pėr supozimin e tyre nė vrasjen e Jezusit. Allahu u tregon se ata as nuk e vranė dhe as e gozhduan por ai fenomen qe vetėm njė pėrngjasim, hamendesim ose ndryshim pamje.
Bibla paraqet njė sėrė argumentesh nė lidhje me kėtė cėshtje qė ne do ti pėrmendim mė poshtė.
Ajo nė disa raste thotė qė Jezusi u kryqėzua .
Edhe unė, o vėllezėr, kur erdha te ju, nuk erdha me shkėlqim fjalėsh a diturie, qė t'ju shpall dėshminė e Perėndisė,sepse e vendosa qė tė mos di tjetėr gjė ndėr ju, veē Jezu Krishtit edhe atė tė kryqėzuar. 1 e Korintasve 2/1-2)
.. duke ditur kėtė: se njeriu ynė i vjetėr u kryqėzua me tė, qė trupi i mėkatit mund tė jetė anuluar dhe qė ne tė mos i shėrbejmė mė mėkatit.(Romaket 6/6)
Nė disa raste qė u vra nė dru.
..Jezusin, qė ju e vratė, duke e varur nė dru. (Veprat e apostujve - 5/30)
Dhe ne jemi dėshmitarė pėr tė gjitha ato qė ai bėri nė vendin e Judesė dhe nė Jeruzalem; dhe se si ata e vranė, duke e varur nė njė dru. (Veprat e apostujve 10/39)
Mos ata e ngatarrojnė me Judėn sepse Juda u var nė dru.
Dhe ai(Juda), mbasi i hodhi siklat prej argjendi nė tempull, u largua dhe shkoi e u var nė litar.(Mateu 27/5)
Sipas Dhiatės sė vjetėr dhe Dhiatės tė re qėndrimi i varur nė dru pėr njė person pėrbėn mallkim prej Zotit.
Nė rast se dikush ka kryer njė krim qė meriton vdekjen dhe ka pėsuar vdekjen, dhe ti e ke varur nė njė dru, kufoma e tij nuk do tė rrijė tėrė natėn mbi pemėn, por do ta varrosėsh po atė ditė; sepse ai qė rri varur ėshtė i mallkuar nga Perėndia, dhe ti nuk do ta ndotėsh tokėn qė Zoti, Perėndia yt, tė jep si trashėgimi".( Ligji i perterire 21/22-23)
E ndėrsa nė pjesė tė tjera tė biblės pranohet se Jezusi vdiq i mallkuar.
Ai vet i barti mėkatet tona nė trupin e tij mbi drurin e kryqit qė ne, tė vdekur pėr mėkate, tė rrojmė pėr drejtėsi; dhe me mallkimin e tij ju u shėruat (1 e Pjetrit 2/24)
Mirėpo a mund tė besohet kjo pėr Jezusin kur ai ishte njė prej profetėve mė tė mėdhenj tė Zotit.Hebrejtė shpallėn Mallkimin e Jezusit nė kryq pėr shkak tė dėshirės pėr tė hequr mallkimin qė Zoti u kishte bėrė hebrejve nė ligjet e Tij.Qėllimi dhe shpifja e hebrejve se Jezusi vdiq i mallkuar nė kryq pėr tė larguar mallkimin atyre janė absurde. Pėrveē versetit tė mėsipėrm biblik kjo gjė thuhet edhe nė vende tė tjera.
Krishti na shpengoi nga mallkimi i ligjit, sepse u bė mallkim pėr ne (duke qenė se ėshtė shkruar: ``I mallkuar ėshtė kushdo qė varet nė dru``(Galatasve 3/13)
Pikėrisht kėsaj shpifje Zoti ju pėrgjigjet me ajetet e Kuranit.
E, ata (jehuditė) i kurdisėn njė dredhi (mbytjen e Isait), All-llahu iu kundėvu dredhisė sė tyre, All-llahu ėshtė asgjėsuesi mė i fuqishėm kundėr atyre qė bėjnė dredhi. (Pėrkujto, o i dėrguar) Kur All-llahu tha: 'O Isa, Unė po tė marr ty, po tė ngris te Unė, po tė shpėtoj prej sherrit tė atyre qė nuk besuan. E ata qė tė besuan ty, do t'i ngrisė lart mbi ata qė nuk besuan deri nė ditėn e kijametit, pastaj vetėm te Unė ėshtė kthimi juaj, Unė gjykoj mes jush pėr atė qė kudėshtoheshit. (Ali Imran 54-55)
"Dhe pėr shkak se ata thanė: Ne e mbytėm Mesinė, Isain, tė birin e Merjemes, tė dėrguarin e Allahut. Ata nuk e mbytėn atė, e as nuk e kryqėzuan, por atyre u qe paraqitur vetėm pamja e tij. Ata qė s'pajtohen rreth kėsaj, me siguri janė nė dyshim lidhur me kėtė. Ata nuk kanė dije tė sigurt lidhur me tė, por ata vetėm hamendėsojnė. Dhe ėshtė mė se e sigurt se ata nuk e mbytėn atė! Jo, vėrtet, Allahu e ngriti atė tek Vetja e Tij nė Qiell. Allahu ėshtė i Gjithėfuqishėm, i Urtė." [En Nisa: 157-58]
Nėse hebrejtė kaluan nė mosbesim dhe ekstremitet kur besuan se Jezusi ishte i mallkuar mbas kryqėzimit nė kryq, edhe tė krishterėt kaluan nė mosbesim dhe ekstremitet kur besuan se Jezusi u hyjnizua me anė tė kryqit, muslimanėt besojnė dhe qėndruan nė besimin e vėrtetė duke besuar Shpalljen e Zotit dhe duke deklaruar se Jezusi ėshtė vetėm njė profet i madh i Zotit.Ato nuk e besuan se Jezusi u mallkua nė kryq dhe as u hyjnizua me anė tė kryqit.
Allahu thotė nė kuran se Jezusi as nuk vdiq por as nuk hipi nė kryq.
Ata nuk e mbytėn atė, e as nuk e kryqėzuan, por atyre u qe paraqitur vetėm pamja e tij. [En Nisa]
Le tė shikojmė se cfarė faktesh ka nė bibėl pėr kėtė cėshtje.
Profecitė e Jezusit me shėmbėlltyra.
Jo cdo kush mund ti kuptojė shėmbėlltyrat e Jezusit sidomos Hebrejtė ishin tė ndaluar ti kuptonin ato.
Dhe ai u tha atyre: "Juve u ėshtė dhėnė tė njihni misterin e mbretėrisė sė Perėndisė; kurse atyre qė janė pėrjashta tė gjitha kėto jepen me shėmbėlltyra, qė: "Duke parė, tė shohin, por tė mos vėn re; edhe duke dėgjuar, tė dėgjojnė, por tė mos kuptojnė, se mos pendohen dhe mėkatet u falen""..(Luka 8/11-12), (Marku 4- 2,10-13, 33)
Atėherė dishepujt iu afruan dhe i thanė: "Pse po u flet atyre me shėmbėlltyrė?". Dhe ai duke u pėrgjigjur u tha atyre: "Sepse juve ju ėshtė dhėnė mundėsia tė njihni tė fshehtat e mbretėrisė sė qiejve, ndėrsa atyre nuk u ėshtė dhėnė.Sepse atij qė ka, do t'i jepet dhe do tė ketė bollėk; ndėrsa atij qė nuk ka, do t'i merret edhe ajo qė ka.Prandaj unė u flas atyre me shėmbėll-tyrė, sepse duke parė nuk shohin, dhe duke dėgjuar nuk dėgjojnė as nuk kuptojnė.(Mateu 3/10-13)
Jezusi u tha atyre kėtė shėmbėlltyrė, por ata nuk morėn vesh pėr ēfarė po u fliste.(Gjoni 10/6)
Jezusi foli me njė shėmbėlltyrė pėr ngritjen e tij nė qiell.
Dhe ashtu si Moisiu e ngriti lart gjarprin nė shkretėtirė, kėshtu duhet tė ngrihet lart Biri i njeriut,(Gjoni 3/14)
Dihet se Mosiu nuk ngriti gjarpėrin nė shkretėtirė por ngriti shkopin i cili ishte transformuar nė gjarpėr.
Zoti i tha Moisiut: "Zemra e Faraonit ėshtė ngulmuese; ai nuk pranon ta lėrė popullin tė shkojė. Shko te Faraoni nesėr nė mėngjes, kur ai ka pėr tė dalė pėr tė vajtur drejt ujit. Ti do tė qėndrosh ta presėsh nė breg tė lumit dhe do tė marrėsh nė dorė bastunin qė ėshtė shndėrruar nė gjarpėr.(Eksodi 7/14-15)
Atėherė Zoti i tha: "Ē'ėshtė ajo qė ke nė dorė?". Ai u pėrgjegj: "Njė bastun".Zoti tha: "Hidhe pėr tokė". Ai e hodhi pėr tokė, dhe ai u bė njė gjarpėr, para tė cilit Moisiu iku me vrap. Atėherė Zoti i tha Moisiut: "Zgjate dorėn dhe kape nga bishti". (Ai zgjati dorėn dhe e mori, dhe nė dorėn e tij ai u bė njė bastun).(Eksodi 4/2-4)
Sikurse shkopi i transferua nė gjapėr ashtu do tė ishte edhe ngritja e Jezusit duke ndryshuar pamjen e tij.Pėr kėtė tregon nė shumė pjesė bibla se para ndodhisė sė kryqėzimit, Jezusit iu ndryshua pamja e fytyrės.
Dhe ndėrsa po lutej, pamja e fytyrės sė tij ndryshoi dhe veshja e tij u bė e bardhė dhe e ndritshme. Dhe ja, dy burra po bisedonin me tė; ata ishin Moisiu dhe Elia, tė cilėt, tė shfaqur nė lavdi, i flisnin pėr ikjen e tij nga kjo jetė qė do tė kryhej sė shpejti nė Jeruzalem..[ Luka 9/20-31]
Sytė e Apostujve ishin tė penguar pėr ta dalluar Jezusin edhe mbas ndodhisė sė kryqėzimit.
Dhe ndodhi qė, ndėrsa po flisnin dhe bisedonin bashkė, vetė Jezusi u afrua dhe nisi tė ecė me ta. Por sytė e tyre ishin tė penguar kėshtu qė tė mos e njihnin.(Luka 24/15-16)
Shembuj tė ndryshimit tė tij dhe mos shikimit tė tij kemi shumė nė bibėl.Ato janė argumente qė romakėt kanė kujtuar se kanė kryqėzuar Jezusin.Mbas ndodhisė sė kryqėzimit tregohet se atij iu kthye prapė pamja e fytyrės dhe apostujt e njohėn.
Atėherė atyre iu ēelėn sytė dhe e njohėn, por ai u zhduk prej syve tė tyre.[Luka 24/31]
12 Mbas kėtyre gjėrave, iu shfaq nė trajtė tjetėr dyve prej tyre, qė po shkonin nė fshat.(Marku 16)
Pra kėto versete biblike vėrtėtojnė thėniet e Zotit nė kuran.
Ata nuk e mbytėn atė, e as nuk e kryqėzuan, por atyre u qe paraqitur vetėm pamja e tij. [En Nisa]
Para se tė flasim pėr shėmbėlltyrėn tjetėr tė thėnė prej Jezusit duhet tė pėrmendim se kush mund tė jetė kryqėzuar nė vend tė Jezusit.Dhe se cfarė veprash bėri Jezusi pėr tu mos u kryqėzuar vetė?
Jezusi e dinte se do tė ndodhte njė ngjarje me kryqin dhe pėr kėtė ai dėshmon duke kėrkuar njė zėvėndės qė tė japė jetėn nė vend tė tij Ai e kėrkon kėtė gjė gjatė qėndrimit me apostujt.
Ai qė e do tė atin ose nėnėn mė shumė se unė, nuk ėshtė i denjė pėr mua; dhe ai qė e do birin ose bijėn mė shumė se unė, nuk ėshtė i denjė pėr mua. Dhe ai qė nuk e merr kryqin e vet dhe nuk vjen pas meje, nuk ėshtė i denjė pėr mua. Kush do tė gjejė jetėn e vet, do ta humbasė; por ai qė do tė humbasė jetėn e vet pėr hirin tim, do ta gjejė pėrsėri.(Mateu 11/37-39)
Pastaj e thirri pranė vetes turmėn me dishepujt e vet dhe iu tha: "Kushdo qė don tė vijė pas meje, tė mohojė vetveten, tė marrė kryqin e vet dhe tė mė ndjekė, sepse ai qė don tė shpėtojė jetėn e vet, do ta humbasė; por ai qė do tė humbasė jetėn e vet pėr hirin tim e pėr ungjillin, do tė shpėtojė. Ē'dobi do tė ketė njeriu tė fitojė gjithė botėn, nėse mė pas do tė humbė shpirtin e vet? Ose ēfarė mund tė japė njeriu nė shkėmbim tė shpirtit tė vet?(Marku 8/34-37)+(Mateu 16-24-26)
Pėr kėtė ia dhanė fjalėn tė gjithė apostujt.
Pjetri i tha: "Edhe sikur tė duhej tė vdisja bashkė me ty, nuk do tė tė mohoj kurrsesi". Po atė thanė edhe tė gjithė apostujt.(Mateu 26/35)
Gjatė rrjedhjeve tė ngjarjeve dhe arrestimit tė Jezusit dhe ecjes sė tij mė kryq tregohet se Simoni e mori kryqin e Jezusit.Ai ju pėrgjigj thirrjes sė tij pėr zėvėndėsim.
Dhe, pasi e zhveshėn, i hodhėn mbi trup njė mantel tė kuq. Dhe i thurėn njė kurorė me ferra, ia vunė mbi krye dhe i dhanė njė kallam nė dorėn e djathtė; dhe, duke u gjunjėzuar pėrpara tij, e pėrqeshnin duke thėnė: "Tungjatjeta, o mbret i Judenjve!". Pastaj e pėshtynė, ia morėn kallamin dhe me tė i binin nė kokė. Dhe, mbasi e pėrqeshėn, ia hoqėn mantelin dhe e veshėn me rrobat e tij; dhe e ēuan pėr ta kryqėzuar. Dhe duke dalė, takuan njė njeri nga Kirena, qė quhej Simon, tė cilin e detyruan ta mbartė kryqin e Jezusit. Dhe, kur arritėn nė vendin qė quhej Golgota, domethėnė "Vendi i kafkės", i dhanė tė pijė uthull tė pėrzier me vrer; por ai, mbasi e provoi, nuk deshi ta pinte. Mbasi e kryqėzuan, i ndanė me short rrobat e tij, qė tė pėrmbushej ē'ishte thėnė nga profeti: "I ndanė ndėrmjet tyre rrobat e mia dhe hodhėn short mbi tunikėn time" .Pastaj u ulėn dhe e ruanin.Pėrmbi krye tė tij, i vunė gjithashtu motivacionin e shkruar tė dėnimit tė tij: "KY ESHTE JEZUSI, MBRETI I JUDENJVE".Atė here u kryqėzuan bashkė me tė dy cuba, njeri nė tė djathtėn dhe tjetri nė tė majtėn(Mateu 27/28-38)
Bibla nuk e tregon se cfarė ndodhi me Simonin, a e la ai kryqin apo u kryqėzua nė vend tė Jezusit? Bibla nė katėr ungjitė e saj nuk flet asnjė fjalė pėr lėnien e kryqit nga Simoni dhe marrjen e tij nga Jezusi pėrsėri.(Marku 3-18)
Pikėrisht qė Jezusi nuk ishte nė kryq kėtė e tregojnė shumė versete biblike.
Rreth orės nėntė, Jezusi briti me zė tė lartė duke thėnė: "Eli, Eli, lama sabaktani?". Domethėnė: "Perėndia im, Perėndia im, pėrse mė ke braktisur?".(Mateu 27/46)
A mund tė thoshte Jezusi o Zot pse mė ke braktisur?
A nuk e njihte ai historinė e Musait dhe ndihmėn e Zotit? A nuk i thoshte ai apostujve?
Dhe ai si u zgjua, e qortoi erėn dhe i foli detit: "Pusho dhe fashitu!". Dhe era pushoi dhe u bė qetėsi e madhe.Atėherė u tha atyre: "Pse jeni ju aq frikacakė? Vallė, si nuk keni besim?". (Marku 4/39-40)
Dhe Jezusi ia zgjati menjėherė dorėn, e zuri dhe i tha: "O njeri besimpak, pse dyshove?".(Mateu 14/31)
Dhe Jezusi duke u pėrgjigjur u tha atyre: "Nė tė vėrtetė ju them qė, po tė keni besim dhe tė mos dyshoni, do tė bėni jo vetėm atė qė unė i bėra fikut, por, edhe sikur t'i thoni kėtij mali: "Hiqu andej dhe hidhu nė det", kjo do tė ndodhė.Dhe gjithēka tė kėrkoni nė lutje, duke patur besim, do tė merrni".(Mateu 21/21-22)
Pra kurrsesi nuk mund tė ishte Jezusi nė Kryq duke folur fjalė tė njė personi besimpakė dhe duke humbur shpresėn nga ndihma e Zotit. Pra ky njeri nė kryq nuk ishte Jezusi sepse Ai i pati thėnė apostujve.
Dhe gjithēka tė kėrkoni nė lutje, duke patur besim, do tė merrni".(Mateu 21/22)
Jezusi u lut qė Zoti ta shpėtoi nga vdekja dhe kurthi i hebrejve.
Dhe mori me vete Pjetrin dhe tė dy djemtė e Zebedeut, dhe filloi tė ndjeje trishtim dhe ankth tė madh.
Atėherė ai u tha atyre: "Shpirti im ėshtė thellėsisht i trishtuar, deri nė vdekje; qėndroni kėtu dhe rrini zgjuar bashkė me mua".Dhe, si shkoi pak pėrpara, ra me fytyrė pėr tokė dhe lutej duke thėnė: "Zoti im, nė qoftė se ėshtė e mundur, largoje prej meje kėtė kupė; megjithatė, jo si dua unė, por si do ti".
U largua pėrsėri pėr herė tė dytė dhe u lut duke thėnė: "Zoti im, nė qoftė se nuk ėshtė e mundur qė kjo kupė tė largohet prej meje pa u pirė prej meje, u bėftė vullneti yt!".(Mateu 26/37-39,42)
Dhe u largua prej tyre, aq sa mund tė hidhet njė gur, dhe ra nė gjunj dhe lutej, duke thėnė: "O Zot, po tė duash, largoje kėtė kupė nga unė! Megjithatė mos u bėftė vullneti im, por yti". Atėherė iu shfaq njė engjėll nga qielli pėr t'i dhėnė forcė. Dhe ai, duke qenė nė agoni, lutej edhe mė fort; dhe djersa e tij po i bėhej si gjak i mpiksur qė bie pėr tokė.(Luka 22/41-44)
Dhe Zoti e shpėtoi nga vdekja sipas biblės
I cili, nė ditėt e mishit tė tij, me klithma tė larta dhe me lot, i ofroi lutje dhe urata atij qė mund ta shpėtonte nga vdekja, dhe u dėgjua pėr shkak tė frikės sė tij nga Perėndia.(Hebrejve 5/7)
Pra mbas tė gjithave kėtyre lutjeve tė Jezusit dalim nė konkluzionin se atij ju pranua lutja dhe se ai nuk vdiq nė kryq.Pranimin e lutjes e vėrtėtojnė dhe fjalė e tjera tė Jezusit tė cilat profetizoi pėr veten e tij dhe ngjarjet e ndodhura nė kohėn e tij janė tė profetizuara dhe tek Psalmet.
Pastaj u tha atyre: "Kėto janė fjalėt qė unė ju thoja kur isha ende me ju: se duhet tė pėrmbushen tė gjitha gjėrat qė janė shkruar lidhur me mua nė ligjin e Moisiut, nė profetėt dhe nė psalmet".(Luka 24/44)
Psalmet dėshmojnė se Zoti ia pranoi lutjen dhe e shpėtoi Jezusin nga kurthi i hebrenjve.
Ndajnė midis tyre rrobat e mia dhe hedhin nė short tunikėn time. Por ti, o Zot, mos u largo; ti qė je forca ime, nxito tė mė ndihmosh. Ēliroje jetėn time nga shpata, jetėn time tė vetme nga kėmba e qenit. Shpėtomė nga gryka e luanit dhe nga brirėt e buajve. Ti m'u pėrgjigje. (Psalmet 21 (22)-/18-21)
Tani e di qė Zoti shpėton tė vajosurin e tij; do t'i pėrgjigjet nga qielli i tij i shenjtė me forcėn shpėtimtare tė dorės sė tij tė djathtė. (Psalmet 19 (20)-/6)
Nė vėrsetin e mėposhtėm profetizohet pėr ndihmėn me anė tė Ėngjėllit qė pėrmendet tek (Luka 22/43)
Unė e kėrkova Zotin, dhe ai m'u pėrgjigj dhe mė ēliroi nga tė gjitha tmerret e mia. Ata e shikuan atė dhe u ndriēuan, dhe fytyrat e tyre nuk u turpėruan. Ky i pikėlluar klithi dhe Zoti e plotėsoi, e shpėtoi nga tė gjitha fatkeqėsitė e tij. Engjėlli i Zotit zė vend rreth atyre qė kanė frikė prej tij dhe i ēliron.
Tė drejtėt bėrtasin dhe Zoti i dėgjon dhe i ēliron nga tė gjitha fatkeqėsitė e tyre. Zoti qėndron afėr atyre qė e kanė zemrėn tė thyer dhe shpėton ata qė e kanė frymėn tė dėrmuar. Tė shumta janė vuajtjet e njeriut tė drejtė, por Zoti e ēliron nga tė gjitha. Ai i ruan tėrė kockat e tij, dhe asnjė prej tyre nuk copėtohet. (Psalmet - 33 (34)-/4-7,17- 20)
Atėherė iu shfaq njė engjėll nga qielli pėr t'i dhėnė forcė. Dhe ai, duke qenė nė agoni, lutej edhe mė fort; dhe djersa e tij po i bėhej si gjak i mpiksur qė bie pėr tokė.(Luka 22/43-44)
por, kur erdhėn te Jezusi, dhe si panė se ai tashmė kishte vdekur, nuk ia thyen kėrcinjtė, por njėri nga ushtarėt ia tejshpoi brinjėn me njė heshtė, dhe menjėherė i doli gjak e ujė.(Gjoni 19/33-34)
Nė fakt, nė librin e Psalmeve, ėshtė shkruar: "Shtėpia e tij u bėftė e shkretė dhe askush mos banoftė nė tė!", dhe: "Tjetėrkush e zėntė detyrėn e tij!". Duhet, pra, qė ndėr burrat qė kanė qenė nė shoqėrinė tonė gjithė kohėn nė tė cilėn Jezusi ka hyrė dhe ka dalė midis nesh, duke filluar qė nga pagėzimi i Gjonit e deri nė atė ditė kur u muarr nė qiell nga mesi ynė, njė prej tyre tė bėhet dėshmitar me ne, i ringjalljes sė tij". Dhe u paraqitėn dy: Jozefi, i quajtur Barsaba, qė ishte i mbiquajtur Just, dhe Matia. Dhe, duke u lutur, thanė: "Ti, o Zot, qė i njeh zemrat e tė gjithėve, trego cilin nga kėta tė dy ke zgjedhur, pėr tė marrė shortin e kėsaj shėrbese dhe apostullimin, nga i cili Juda u largua pėr tė shkuar nė vendin e tij". Atėherė hodhėn short, dhe shorti ra mbi Matian; dhe ai iu shtua tė njėmbėdhjetė apostujve. (Veprat 1/20-26).
O Perėndi i lėvdimit tim, mos hesht, sepse njerėz tė pabesė dhe tė pandershėm kanė hapur gojėn e tyre kundėr meje dhe kanė folur kundėr meje me njė gjuhė gėnjeshtare; mė kanė sulmuar me fjalė urrejtjeje dhe mė kanė luftuar pa shkak. Nė kėmbim tė dashurisė sime mė akuzojnė, por unė i drejtohem lutjes. Ata mė kanė larė tė mirėn me tė keqen dhe dashurinė time me urrejtje. Vendos njė njeri tė keq mbi tė dhe njė akuzues le tė jetė nė tė djathtė tė tij. Kur tė gjykohet, bėj qė tė gjendet fajtor dhe lutja e tij tė bėhet mėkat. Qofshin tė pakta ditėt e tij dhe njė tjetėr zėntė vendin e tij. (Psalmet 108 (109)-/1-8)
Nė Kryq mund tė ketė qenė Simoni i cili mbarti kryqin dhe se Jezusit iu ndryshua fytyra sikurse profetizoi ai vetė pėr gjarpėrin e Moisiut nė shkretėtirė ose pėr mosvdekjen e tij e vėrtėton dhe shėmbėlltyra tjetėr e thėnė nga Jezusi.
Profecia e Jonės
Atėherė disa skribė dhe farisenj e pyetėn duke thėnė: "Mėsues, ne duam tė shohim ndonjė shenjė prej teje". Por ai duke iu pėrgjigjur u tha atyre: "Ky brez i mbrapshtė dhe kurorėshkelės kėrkon njė shenjė, por asnjė shenjė nuk do t'i jepet, pėrveē shenjės sė profetit Jona. Nė fakt ashtu si Jona qėndroi tri ditė e tri net nė barkun e peshkut tė madh, kėshtu Biri i njeriut do tė qėndrojė tri ditė e tri net nė zemėr tė tokės.(Mateu 12/38-40)
Jezusi deklaron se ai nuk do tė vdesė porse do tė rrijė i gjallė sikurse ndejti profeti Jona nė bark te peshkut.Pse pikėrisht pėrdori profecinė e Jonas.Jona shkoi tek populli i vet i thirri tė pendohen dhe mė vonė u largua dhe pėrfundoi nė bark tė peshkut.Ngaqė ishte pėrkujtues i Zotit dhe iu lut Zotit ta nxjerri prej barkut tė peshkut.Tė njėjtėn gjė bėri dhe Jezusi ai u lut Zotit pėr ndihmė, Zoti e ndihmoi dhe mė pas ai shkoi tek apostujt dhe pastaj u ngrit nė qiell sikurse Enoku.
Kush ishte Shenja e Profetit Jona?
Jona futet ne bark te peshkut.
Ai iu pėrgjigj atyre: "Mė zini dhe mė hidhni nė det dhe deti do tė qetėsohet, sepse unė e di qė kjo furtunė e madhe ju ra mbi kokė pėr shkakun tim". Prandaj i klithėn Zotit dhe i thanė: "Ah, o Zot, mos lejo qė tė vdesim pėr shkak tė jetės sė kėtij njeriu dhe mos na fajėso me gjak tė pafajshėm, sepse ti, o Zot, ke bėrė si ke dashur". Zoti kishte pėrgatitur njė peshk tė madh qė tė gėlltiste Jonan; dhe Jona qėndroi tri ditė dhe tri net nė barkun e peshkut.(Jona 1/12,17)
Atėherė Jona iu lut Zotit, Perėndisė tė tij, nga barku i peshkut dhe tha: "Nė fatkeqėsinė time i thirra Zotit dhe ai m`u pėrgjigj; nga gjiri i Sheolit i thirra dhe ti e dėgjove zėrin tim. Atėherė Zoti i foli peshkut dhe peshku e volli Jonan nė breg.(Jona 2/1-2,10)
Sikurse bėnė banorėt e barkės nė tė cilėn ishte Jona kėshtu menduan dhe hebrejtė tė cilėt planifikuan ta vrasin Jezusin dhe ta shpallin se ai do tė vdiste pėr mėkatet e popullit hebre.
47 Atėherė krerėt e priftėrinjve dhe farisenjtė mblodhėn sinedrin dhe thanė: "Ē'tė bėjmė? Ky njeri po bėn shumė shenja. 48 Po ta lėmė tė vazhdojė kėshtu, tė gjithė do tė besojnė nė tė, do tė vijnė Romakėt dhe do tė shkatėrrojnė vendin dhe kombin tonė". 49 Por njė nga ata, Kajafa, qė ishte kryeprifti i atij viti, u tha atyre: "Ju nuk kuptoni asgjė; 50 dhe as nuk e konceptoni se ėshtė e leverdishme pėr ne qė tė vdesė vetėm njė njeri pėr popullin, dhe tė mos humbasė gjithė kombi".51 Por kėtė ai nuk e tha nga vetja; por, duke qenė kryeprift i atij viti, profetizoi se Jezusi duhej tė vdiste pėr kombin, dhe as nuk e konceptoni se ėshtė e leverdishme pėr ne qė tė vdesė vetėm njė njeri pėr popullin, dhe tė mos humbasė gjithė kombi". Por kėtė ai nuk e tha nga vetja; por, duke qenė kryeprift i atij viti, profetizoi se Jezusi duhej tė vdiste pėr kombin, dhe jo vetėm pėr kombin, por edhe pėr t'i mbledhur nė njė, robtė e Perėndisė qė ishin tė shpėrndarė. Qė nga ajo ditė, pra, ata vendosėn ta vrasin. (Gjon 11/47-53)
Pra historia dhe ndodhia e Jezusit ėshtė e njėjtė si ajo e Jonės.
Jezusi lutej me ofshamė pėr veten e tij
Dhe ai(Jezusi), duke qenė nė agoni, lutej edhe mė fort; dhe djersa e tij po i bėhej si gjak i mpiksur qė bie pėr tokė.(Luka 22/44)
Jona iu lut Zotit qė ta shpėtoi.
Atėherė Jona iu lut Zotit, Perėndisė tė tij, nga barku i peshkut.(Jona 2/1)
Zoti ia pranoi lutjen Jezusit
I ofroi lutje dhe urata atij qė mund ta shpėtonte nga vdekja, dhe u dėgjua pėr shkak tė frikės sė tij nga Perėndia.(Hebrejve 5/7)
duke thėnė: "O Zot, po tė duash, largoje kėtė kupė nga unė! Megjithatė mos u bėftė vullneti im, por yti". Atėherė iu shfaq njė engjėll nga qielli pėr t'i dhėnė forcė.(Luka 22/42-43)
Zoti ia pranoi Lutjen Jonės
"Nė fatkeqėsinė time i thirra Zotit dhe ai m`u pėrgjigj. (Jona 2/2)
Ujėrat mė kanė rrethuar deri nė shpirt, humnera mė ka mbėshtjellė, algat u mblodhėn rreth kokės sime.
Zbrita deri nė themelet e maleve, toka mbylli shufrat e saj pas meje pėr gjithnjė, por ti e ngrite jetėn time nga gropa, o Zot, Perėndia im.(Jona 2/5-6)
Tė pėrbashkėtat e Jonės me Jezusin.
Jezusi ishte i gjallė.
Jona ishte i gjallė
Jezusi shpėtoi nga vdekja
Jona shpėtoi nga vdekja.
Tani le tė shikojmė argumentet pse Jezusi nuk kishte vdekur.
Jezusi i tha: ''Mos mė prek, sepse ende nuk u ngjita te Ati im; por shko te vėllezėrit e mi dhe u thuaj atyre se unė po ngjitem tek Ati im dhe Ati juaj, te Perėndia im dhe Perėndia juaj''(Gjoni 20/17)
Fjalėt e Jezusit ende nuk jam ngjitur tek Zoti tregojnė se ai nuk kishte vdekur.
Po kėshtu edhe ėngjėjt dėshmojnė se ai nuk ishte i vdekur por i gjallė.Shprehja pse e kėrkoni tė gjallin tek tė vdekurit dėshmon se Jezusi nuk kishte vdekur por ishte i gjallė.Nėse do ishte ringjallur do ishte pėrdorur shprehja Pse e kėrkon tė ringjallurin tek tė vdekurit.
Dhe, ndėrsa ishin shumė tė hutuara nga kjo, ja, iu paraqitėn atyre dy burra tė veshur me rroba tė ndritshme. Dhe, mbasi ato, tė tmerruara, e mbanin fytyrėn tė pėrkulur pėr dhe, ata u thanė:`Pse e kėrkoni tė gjallin midis tė vdekurve?(Luka 24/4-5)
Dhe ajo shkoi dhe ua tregoi atyre qė kishin qenė bashkė me tė, tė cilėt ishin tė pikėlluar dhe e qanin. Por kėta, kur dėgjuan se ishte gjallė dhe se u pa nga ajo, nuk i besuan.(Marku 16/10-11)
Dhe nuk e gjetėn trupin e tij, u kthyen duke thėnė se kishin parė njė vegim engjėjsh, tė cilėt thonė se ai jeton.(Luka 24/23)
Mirėpo kristianėt argumentohen se ai ishte i ringjallur prandaj ėshtė pėrdorur shprehja gjallė dhe jo ringjallė. Para sė gjithash duhet tė shikojmė se cfarė ėshtė njė ringjallje pėr biblėn.
Sipas biblės ekziston parajsa nė qiell.
Ne e dimė nė fakt se nė qoftėse kjo ēadėr, vendbanimi ynė tokėsor prishet ne kemi njė godinė nga perėndia njė banesė tė pėrjetshme nė qiej qė nuk ėshtė bėrė nga dora e njeriut. .....(2 Korintėsave 5/1)
Njerzit nuk mund tė shkojnė nė parajsė pa vdekur dhe mė pas pa u ringjallur.
Cėshtė ringjallja e si bėhet ajo?
Kėshtu do tė jetė edhe ringjallja e tė vdekurve; trupi mbillet nė prishje dhe ringjallet nė paprishje. ... Mbillet trup natyror dhe ringjallet trup frymor.Ka trup natyror ka dhe trup frymor...... .Ja unė po ju them njė tė fshehtė, tė gjithė nuk do tė vdesim, por tė gjithė do tė shėndėrrohemi nė njė moment, sa hap e mbyll sytė, nė tingullin e burisė sė fundit, sepse do tė bierė buria, tė vdekurit dhe do tė ringjallen tė papritshėm dhe ne do tė shėndėrrohemi . ....O vdekje ku ėshtė gjėmba jote?o ferr ku ėshtė fitorja jote? (1 korintėsave 15/ 42,44,51,52, 55)
Pra ringjallja sipas biblės do tė bėhet nė momentin qė bie buria.Dhe se ringjallen njerzit sipas biblės nga trupa natyror nė trupa frymorė.
Mbillet trup natyror dhe ringjallet trup frymor. ( 1 Korintėsave 15/44)
Jezusi e mohoi tė jetė trup frymor. Ai dha shembuj se ishte trup natyror.
"...papritur, vete Jezusi qcndroi mes tyre, dhe tha: "Paqja qoftė mbi ju". Ata, te habitur dhe me plot frikė, mendonin se po shihnin njė frymė. Por ai u tha: "Pėrse ēuditeni? Pse lindin kėto dyshime ne mendjen tuaj? Shikoni duart dhe kembet e mia; jam unė! Me prekni dhe binduni! Njė frymė nuk ėshtė prej mishi dhe eshtrave ēfare po shihni se kam unė." Ndėrsa i thoshte kėto, u tregoi kembet dhe duart. Akoma ende s'mund ta besonin nga gezimi dhe ēudia, prandaj u tha: A keni keni ndonjė gjė pėr te ngrėnė". Ata i sollen atij krum peshku te pjekur. Jezusi e mori dhe e hengri para syve tė tyre." (Luka 24/36-41)
Jezusi i tregoi se ai nuk ishte frymė por ishte njeri qė hante dhe pinte.Tė gjithė e dimė se njeriu mbas vdekjes nuk ha dhe pi dhe argumenti biblik se njeriu mbillet trup natyror dhe ringjallet trup frymėror dėshmon se Jezusi nuk ishte ringjallur dhe nuk kishte vdekur sepse fryma nuk ka eshtra dhe mish, nuk ha dhe nuk pi.
A vdiq Jezusi nė tė vėrtėtė?
Pra tė gjitha versetet e Psalmeve tregojnė se Jezusi u ndihmua nga Zoti pėr shkak tė lutjes sė tij.Ai ishte i gjallė dhe nuk vdiq nė kryq sepse ligji biblik e konsideronte vdekjen nė kryq si mallkim.
Po ashtu ngjarja e kryqėzimit e biblės na bėn tė dyshojmė ku flitet pėr shėmbėlltyrėn e Jonės.
Nė fakt ashtu si Jona qėndroi tri ditė e tri net nė barkun e peshkut tė madh, kėshtu Biri i njeriut do tė qėndrojė tri ditė e tri net nė zemėr tė tokės.(Mateu 12/40)
Tani shikojmė se a pėrputhet kryqėzimi dhe ringjallja e Jezusit sipas biblės me profecinė e Jonės.
Koha pėr tė cilėn flitet nė bibėl (tri ditė dhe tri net) nuk pėrputhet me tregimet biblike. Jezusi kryqėzohet ditėn e Premte nė mbrėmje
Qė nga ora gjashtė deri nė orėn nėntė errėsira e mbuloi gjithė vendin.(Mateu 27/45)
Duke qenė se ishte dita e Pėrgatitjes, me qėllim qė trupat tė mos qėndronin nė kryq tė shtunėn, sepse ajo e shtunė ishte njė ditė me rėndėsi tė veēantė, Judenjtė i kėrkuan Pilatit qė atyre t'u thyheshin kėrcinjtė dhe tė hiqeshin qė andej.(Gjoni 19/31)
Dhe mė pas sipas biblės Jezusi ishte i gjallė ditėn e dielė herėt nė mėngjes.
Por ditėn e parė pas sė shtunės, nė mėngjes, kur ishte ende errėt, Maria Magdalena shkoi te varri dhe pa se guri ishte hequr nga varri.(Gjoni 20/1)
Pra koha ėshtė kjo; e premtja nė darkė, dita e sė shtunės dhe nata e sė shtunės dhe mėngjesi i sė djeles.Pra sipas biblės i bie dy netė e njė ditė ndėrsa Jezusi profetizoi tre netė e tre ditė.Sipas biblės Jezusi vdiq nė kryq i mallkuar ndėrsa sipas shėmbėlltyrės sė Jezusit pėr Jonėn do tė ishte gjallė sikurse jona nė bark tė peshkut.
Meqė kristianėt besojnė se Jezusi ishte njeri dhe u bė zot mbas ringjalljes po i paraqesim disa argumente biblike tė cilat dėshmojnė jo vetėm se jezusi nuk ishte Zot porse tregojnė se ai ishte njeri i thjeshtė qė hante dhe pinte edhe mbas tregimit tė kryqėzimit.
Shikoni duart e mia dhe kėmbėt e mia, sepse unė jam. Mė prekni dhe shikoni, sepse njė frymė nuk ka mish e eshtra, si po shihni se unė kam!''. Dhe, si i tha kėtė, u tregoj atyre duart dhe kėmbėt. Por, duke qenė se ende nuk besonin prej gėzimit dhe ishin tė ēuditur, ai u tha atyre: ''A keni kėtu diēka pėr tė ngrėnė?''. Dhe ata i dhanė njė pjesė peshku tė pjekur dhe njė huall mjalti. Dhe ai i mori dhe hėngri para tyre.[Luka 24/39-43]
Po ashtu mbas historisė sė kryqėzimit sipas biblės atij iu ndryshua pamja .
Atėherė atyre iu ēelėn sytė dhe e njohėn, por ai u zhduk prej syve tė tyre.[luka 24/31]
Mbas kėtyre gjėrave, iu shfaq nė trajtė tjetėr dyve prej tyre, qė po shkonin nė fshat.(Marku 16/12)
Gjithashtu ngrėnia e Jezusit mbas Kryqėzimit biblik tregon se ai jetoi si njeri i thjeshtė si profet i Zotit dhe natyra e tij njerzore nuk ndryshoi edhe mbas kryqėzimit sipas biblės.Kjo e hudh poshtė deklaratėn e kristianėve se ai ishte zot ose njė pjesė e Zotit i zbritur nė tokė.Natyra e tij ngeli po njerzore dhe si e tillė ėshtė argument kundėr kristianėve.I pastėr ėshtė Zoti nga cdo e metė.
Po cfarė ndodhi me Jezusin nė realitet mbas ndodhisė sė kryqėzimit.Bibla dhe Kurani dėshmojnė se ai u ngrit nė qiell.
Jo, vėrtet, Allahu e ngriti atė tek Vetja e Tij nė Qiell. Allahu ėshtė i Gjithėfuqishėm, i Urtė." [En Nisa: 157-58]
Po ashtu dėshmojnė dhe hadithet profetike islame
3430. Na ka treguar Hutbe b. Halidi, kėtij Hemmam b. Jahja, kėtij Katadeja i cili transmeton nga Enes b. Maliku, ky nga Malik b. Sasaa, se i Dėrguari i Allahut, s.a.v.s. ka treguar pėr natėn e miraxhit:
"
Pastaj udhėtoi lartė deri sa arriti nė qiellin e dytė dhe kėrkoi qė tė hapet.
Kush ėshtė iu tha.
Xhibrili u pėrgjigj ai.
Kush ėshtė me ty? iu tha.
Muammedi tha ai.
A i ėshtė dhėnė pegamberllėku? u pyet.
Po u pėrgjigj (Xhibrili).
Dhe kur arrita nė qiellin e dytė, kur pashė Jahjain dhe Isain, ndėrkaq kėta dy janė bijė motre dhe tė mbesės.
Kėta janė Jahjai dhe Isai (Jezusi), jepu selam mė tha.
Dhashė selam, edhe ata ma kthyen, pastaj thanė:
Mirė se erdhe, vėlla i mirė dhe pejgamber i mirė."
Edhe sipas biblės ai u ngrit dhe qėndron nė qiell.
Dhe ndodhi qė, ndėrsa ai po i bekonte, u nda prej tyre dhe e morėn lart nė qiell (Luka 24/51)
.. duke filluar qė nga pagėzimi i Gjonit e deri nė atė ditė kur u muarr nė qiell nga mesi ynė ... (Veprat 1/22).
Sepse Krishti nuk hyri nė njė shenjtėrore tė bėrė me dorė, qė ėshtė vetėm shėmbėllesė e asaj tė vėrtetė, por nė vetė qiellin pėr tė dalė tani pėrpara Perėndisė pėr ne,(Hebrejve 9/24)
Jezusi Ai ėshtė zemra e qiellit (Zbulesa 1; Hebrenjve 9:24)
Unė njoh njė njeri nė Krishtin, i cili, para katėrmbėdhjetė vjetėsh (a ishte nė trup, a ishte jashtė trupit, nuk e di; Perėndia e di), u rrėmbye gjer nė tė tretin qiell. (2 Korintasve 12/ 1-2)
Jezusi u ngrit ne qiell (Marku 16/19)
Jezusi u ngrit nė qiell me anė tė njė reje.Largimin e tij e njoftuan ėngjėjt me rroba tė bardha.
2 deri nė ditėn nė tė cilėn u mor nė qiell Mbasi i tha kėto gjėra, ndėrsa ata po e vėshtronin, u ngrit lart; dhe njė re e pėrfshiu dhe ua hoqi prej syve tė tyre. Dhe, si ata po i mbanin sytė e ngulitur nė qiell, ndėrsa ai po largohej, ja dy burra nė rroba tė bardha iu paraqitėn atyre, dhe thanė: "Burra Galileas, pse qėndroni e shikoni drejt qiellit? Ky Jezus, qė u ėshtė marrė nė qiell nga mesi juaj, do tė kthehet nė tė njėjtėn mėnyrė, me tė cilėn e keni parė tė shkojė nė qiell". (Veprat e apostujve 1/2, 9-11)
Duke filluar qė nga pagėzimi i Gjonit e deri nė atė ditė kur u muarr nė qiell nga mesi ynė, njė prej tyre tė bėhet dėshmitar me ne, i ringjalljes sė tij". Dhe u paraqitėn dy: Jozefi, i quajtur Barsaba, qė ishte i mbiquajtur Just, dhe Matia.(Veprat 1/22-23)
Pali e dinte se Jezusi u ngrit nė qiell mirėpo njė satan nuk e lėntė ta thoshte kėtė tė vėrtėtė.
Unė njoh njė njeri nė Krishtin, i cili, para katėrmbėdhjetė vjetėsh (a ishte nė trup, a ishte jashtė trupit, nuk e di; Perėndia e di), u rrėmbye gjer nė tė tretin qiell. Dhe e di se ai njeri (a me trupin ose pa trupin, nuk e di, Perėndia e di), u rrėmbye nė parajsė dhe dėgjoi fjalė tė patregueshme, qė nuk ėshtė e lejuar tė thuhen nga njeri. Pėr atė njeri unė do tė krenohem, por nuk do tė krenohem pėr veten time, veē se pėr dobėsitė e mia. Edhe sikur tė doja tė krenohesha, nuk do tė isha i marrė, sepse do tė flisja tė vėrtetėn; por nuk e bėj kėtė, se mos ndonjė mė ēmon mė tepėr nga ajo qė mė sheh, a mė tepėr nga ajo qė dėgjon nga unė. Dhe, qė tė mos mė rritet mendja pėr shkak tė jashtėzakonshmė risė sė zbulesave, m'u dha njė gjėmb nė mish, njė engjėll i Satanit, pėr tė mė rėnė me grushta, qė tė mos mbahem me tė madh.(2 Korintasve 12/2-7)
Pėrvec Jezusit Bibla dėshmon se dhe njerėz tė tjerė janė rrėmbyer dhe janė ngritur nė qiell.
Kur dolėn nga uji, Fryma e Zotit e rrėmbeu Filipin dhe eunuku nuk e pa mė; por e vazhdoi rrugėn e tij me plot gėzim.Por Filipi u gjet nė Azot; dhe, duke vazhduar, ungjillėzoi tė gjitha qytetet, derisa arriti nė Cezare. (Veprat e apostujve 8/39-40)
" Enoku filloi ta ecte prane Perendise dhe ai me nuk u pa pasi Perendia e mori me vete." (Gjeneza 5/24)
Kjo perseritet edhe ne letra derguar Hebrejve
"Meqe Enoku i zuri bese fjales se Perendise,. Ky e mori drejtėpėrdrejtė nė qiell dhe nuk vdiq. Askush nuk mund ta gjente sepse Perandia e kish terhequr nga bota. Ne shkrimin e shenjte per te thuhet qe, para se ta tregohet per kete ngjarje. i pelqente Perendisė." (Hebrejve 11/5)
Pse pali shpalli ringjalljen e Jezusit? Profecia e Jezusit kundėr Palit
Mos gjykoni, qė tė mos gjykoheni. Sepse ju do tė gjykoheni sipas gjykimit me tė cilin ju gjykoni; dhe me masėn me tė cilėn ju masni, do tju masin tė tjerėt. Pse shikoni lėmishten qė ėshtė nė syrin e vėllait tėnd dhe nuk shikon trarin qė ėshtė nė syrin tėnd? Ose si mund ti thuash vėllait tėnd: Dale tė tė heq lėmishten nga syri, kur ke njė tra nė syrin tėnd? O hipokrit, hiqe mė parė trarin nga syri yt dhe pastaj shiko qartė pėr tė nxjėrrė lėmishten nga syri i vėllait tėnd. (Mateu. 7: 1-5)
Pse dhe kujt iu desh pretendimi se Jezusi tė kryqėzohej pėr mėkatet e popullit ?Kush ishte qėllimi i kėtij mendimi.Pse priftėrinjtė farisenj vendosėn qė ta vrasin Jezusin dhe cfarė do tė shpallin mė vonė.Bibla na tregon qartė pėr kėtė qėllim.
Atėherė krerėt e priftėrinjve dhe farisenjtė mblodhėn sinedrin dhe thanė: "Ē'tė bėjmė? Ky njeri po bėn shumė shenja. Po ta lėmė tė vazhdojė kėshtu, tė gjithė do tė besojnė nė tė, do tė vijnė Romakėt dhe do tė shkatėrrojnė vendin dhe kombin tonė". Por njė nga ata, Kajafa, qė ishte kryeprifti i atij viti, u tha atyre: "Ju nuk kuptoni asgjė; dhe as nuk e konceptoni se ėshtė e leverdishme pėr ne qė tė vdesė vetėm njė njeri pėr popullin, dhe tė mos humbasė gjithė kombi". Por kėtė ai nuk e tha nga vetja; por, duke qenė kryeprift i atij viti, profetizoi se Jezusi duhej tė vdiste pėr kombin, dhe as nuk e konceptoni se ėshtė e leverdishme pėr ne qė tė vdesė vetėm njė njeri pėr popullin, dhe tė mos humbasė gjithė kombi", por edhe pėr t'i mbledhur nė njė, robtė e Perėndisė qė ishin tė shpėrndarė. Qė nga ajo ditė, pra, ata vendosėn ta vrasin. (Gjon 11/47-53)
20 Por krerėt e priftėrinjve dhe pleqtė ia mbushėn mendjan turmės qė tė kėrkonte Barabėn, dhe Jezusi tė vritej.21 Dhe guvernatori duke vazhduar u tha atyre: "Cilin nga tė dy doni qė t'ju liroj?". Ata thanė: "Barabėn!".22 Pilati u tha atyre: "Ē'tė bėj, pra, me Jezusin, qė quhet Krisht?". Tė gjithė i thanė: "Tė kryqėzohet!". 23 Por guvernatori tha: "Po ē'tė keqe ka bėrė?". Mirėpo ata po bėrtisnin edhe mė fort: "Tė kryqėzohet!". 24 Atėherė Pilati, duke parė se nuk po arrinte gjė, madje se trazimi po shtohej gjithnjė e mė shumė, mori ujė dhe i lau duart para turmės, duke thėnė: "Unė jam i pafaj pėr gjakun e kėtij tė drejti; mendojeni ju".25 Dhe gjithė populli duke u pėrgjigjur tha: "Le tė jetė gjaku i tij mbi ne dhe mbi fėmijėt tanė!".26 Atėherė ai ua liroi atyre Barabėn; dhe mbasi e fshikulloi Jezusin, ua dorėzoi, qė tė kryqėzohet.(Mateu 27/20-26)
E ēuan mė parė te Ana, sepse ishte vjehrri i Kajafės, qė ishte kryeprifti i atij viti. Kajafa ishte ai qė i kishte kėshilluar Judenjtė se ishte e leverdishme qė njė njeri tė vdiste pėr popullin.(Gjoni 18/13-14)
Hebrejte nė kohėn e Jezusit ishin tė ndarė nė dy sekte; Saducenje dhe Farisenj.
Saducenjte nuk besonin nė ringjalljen ndėrkohe qė Farisejtė besonin nė ringjalljen dhe ditėn e gjykimit tė njerzve.Ja si thotė bibla pėr dallimet e kėtyre dy sekteve.
Pali, pra, duke ditur se njė pjesė ishte nga saducenj dhe tjetra nga farisenj, i thirri sinedrit: ``Vėllezėr, unė jam farise, bir farisenjsh; pėr shkak tė shpresės dhe tė ringjalljes tė sė vdekurve unė po gjykohem``.Sapo tha kėtė, lindi njė grindje ndėrmjet farisenjve dhe saducenjve, dhe kuvendi u pėrēa; sepse saducenjtė thonė se nuk ka ringjallje, as engjėll, as frymė, ndėrsa farisenjtė pohojnė edhe njėrėn dhe tjetrėn.Atėherė u bė njė zhurmė e madhe. Skribėt e palės sė farisenjve u ēuan nė kėmbė dhe protestonin duke thėnė: ``Ne nuk gjejmė asgjė tė keqe te ky njeri; dhe nėse i ka folur njė frymė ose njė engjėll tė mos luftojmė kundėr Perėndisė``.(Veprat e Apostujve 23/6-9)
Pra pėrvec qėllimit tė hebrejve pėr mbledhjen kundėr Jezusit qė tė ishte e leverdishme pėr ato qė tė vdesė vetėm njė njeri pėr popullin, dhe tė mos humbasė gjithė kombi" sepse ato kishin frikė se do tė vijnė Romakėt dhe do tė shkatėrrojnė vendin dhe kombin tonė". dhe nė tė njėjtėn kohė tė jepnin njė argument kundėr sektit Saducenj duke i ardhur nė ndihmė pėr kėtė mision kundėr besimit tė saducenjvedhe heqjes sė mallkimit tė tyre Sauli qė mė vonė u quajt Pal. Pali i takonte sektit Farise i cili besonte ne ringjalljen e njeriut.
U rrethpreva tė tetėn ditė, jam nga kombi i Izraelit, nga fisi i Beniaminit, Hebre nga Hebrenj, dhe sipas ligjit farise, sa pėr zellin, pėrndjekės i kishės; pėr sa i pėrket drejtėsisė, qė ėshtė nė ligj, i pa qortueshėm.(Filipianė ve 3/5-6)
Sektin Farise Pali e konsideronte si sektin mė tė drejtė dhe ishte fanatik pėr tė.
Ata mė njohin qysh atėherė dhe mund tė dėshmojnė, po deshėn, se kam jetuar si farise, sipas sektit mė tė drejtė tė fesė sonė. (Veprat e apostujve 26/5)
Por unė po tė rrėfej kėtė: sipas Udhės qė ata e quajnė sekt, unė i shėrbej kėshtu Perėndisė sė etėrve, duke u besuar tė gjitha gjėrave qė janė shkruar nė ligjin dhe nė profetėt, duke pasur shpresė nė Perėndinė, tė cilėn edhe kėta e kanė, se do tė ketė njė ringjallje tė tė vdekurve, qoftė tė tė drejtėve, qoftė tė tė padrejtėve.(Veprat 24/14-15)
Cfare ishte ringjallja per kete sekt.Ajo do ndodhte nė kohėn kur i fryhet Syrit dhe njerzit do ringjallen.
42 Kėshtu do tė jetė edhe ringjallja e tė vdekurve; trupi mbillet nė prishje dhe ringjallet nė paprishje.43 Mbillet nė ēnderim dhe ringjallet nė lavdi; mbillet i dobėt dhe ringjallet nė fuqi.44 Mbillet trup natyror dhe ringjallet trup frymėror. Ka trup natyror, ka edhe trup frymėror.52 sa hap e mbyll sytė, nė tingullin e burisė sė fundit; sepse do tė bjerė buria, tė vdekurit do tė ringjallen tė papritshėm dhe ne do tė shndėrrohemi,54 Edhe ky trup qė prishet, kur tė veshė mosprishjen, edhe ky i vdekshėm kur tė veshė pavdekėsinė, atėherė do tė realizohet fjala qė ėshtė shkruar: ``Vdekja u pėrpi nė fitore``.55 O vdekje, ku ėshtė gjėmba jote? O ferr, ku ėshtė fitorja jote?(1 e Korintasve 15/42-55)
Atehere Pali shpiku ringjalljen e Jezusit sepse ky ishte dhe dallimi i sektit te tij nga Saducenjte.Ai kėtė e bėri pėr tė mbrojtur besimin e sektit tė tij Farise nga ai Saduce.
Sepse, po tė ndėrrohet priftėria, domosdo ndėrrohet edhe ligji.,(Hebrejve 7/10)
Por, nė qoftė se predikohet se Krishti u ringjall prej sė vdekurish, si atėherė disa nga ju thonė se nuk ka ringjallje tė tė vdekurve?Nė qoftė se nuk ka ringjallje tė tė vdekurve, as Krishti nuk u ringjall.Por nė qoftė se Krishti nuk ėshtė ringjallur, predikimi ynė ėshtė i kotė dhe i kotė ėshtė edhe besimi juaj.(1 e Korintasve 15/12-14)
Ai thotė se nėse nuk ndiqen mėsimet e tij Skandali i shpifjes pėr kryqin do bieri poshtė.
Kam besim te Perėndia pėr ju, se nuk do tė mendoni ndryshe; por ai qė ju turbullon juve, kushdo qoftė, do tė marrė dėnimin. Sa pėr mua, o vėllezėr, nė qoftė se unė vazhdoj tė predikoj .. , pėrse mė pėrndjekin akoma? Atėherė skandali i kryqit ra poshtė .(Galatasve 5/10-11)
Prandaj Palin e mbronin Farisejte
Atėherė u bė njė zhurmė e madhe. Skribėt e palės sė farisenjve u ēuan nė kėmbė dhe protestonin duke thėnė: "Ne nuk gjejmė asgjė tė keqe te ky njeri; dhe nėse i ka folur njė frymė ose njė engjėll tė mos luftojmė kundėr Perėndisė".(Veprat e apostujve 23/9)
Mirėpo nuk ishin farisejtė ato qė Jezusi i shante dhe i mallkonte .
Mjerė ju, o skribė dhe farisenj hipokritė! Sepse ndėrtoni varrezat e profetėve dhe zbukuroni monumentet e tė drejtėve, dhe thoni: "Po tė kishim jetuar nė kohėn e etėrve tanė, nuk do tė kishim bashkėpunuar me ta nė vrasjen e profetėve".Duke folur kėshtu, ju dėshmoni kundėr vetes suaj, se jeni bijtė e atyre qė vranė profetėt.(Mateu 23/29-31)
I tillė ishte dhe Pali i cili kishte vrarė Apostujt e Jezusit dhe hiqej si besimtar.
Unė vetė mendova se ishte detyra ime tė bėj shumė gjėra kundėr emrit tė Jezusit Nazarenas.Dhe kėtė kam bėrė nė Jeruzalem; mbasi kam marrė pushtet nga krerėt e priftėrinjve, futa nė burg shumė shenjtorė dhe, kur i vrisnin, jepja miratimin tim.Dhe shpesh, duke shkuar nga njė sinagogė te tjetra, i kam detyruar tė blasfemojnė dhe, me zemėrim tė madh kundėr tyre, i kam pėrndjekur deri nė qytetet e huaja.[Veprat 26/9-11)
Pali ishte i pari ai qė foli per ringjalljen e Jezusit ndėrkohė qė Jezusi profetioi se do tė rrintė nė tokė i gjallė tri ditė e tri net si Jona nė bark tė peshkut. Ai pėrvec kėsaj shpiku dhe ungjillin e tij.Mos vallė ishte Pali profet? A nuk ishte Pali ai qė vriste apostujt!
Kije parasysh Jezusin, Mesinė dhe shpėtimtarin e premtuar nga pasardhėsit e Davidit. Perendia e ringjalli nga tė vdekurit .Kėshtu thuhet nė lajmin e mire,. tė cilin po e shpall nė ungjillin tim". (Letra e dyte dretuar Timoteut 2/8)
Nderkohe qe ai mashtronte se Jezusi qe i pari i ringjallur nga te vdekurit.
Domethėnė: qė Krishti duhej tė vuante dhe qė, duke qenė i pari i ringjallur prej sė vdekuris, duhej t`i shpallte dritėn popullit ....`.Dhe, ndėrsa Pali i thoshte kėto gjėra nė mbrojtje tė tij, Festi tha me zė tė lartė: ``Pal, ti je tėrbuar; studimet e shumta tė bėnė tė shkallosh".. [Veprat 26/23-24)
Dhe mė tė vėrtetė Pali fliste nė marrėzi sikurse vetėdeklaron ai.
Atė qė po them nė mburrjen e guximit tim, nuk po e them sipas Zotit, por nė marrėzi. Duke qenė se shumė vetė mburren sipas mishit, edhe unė do tė mburrem. Sepse ju qė jeni tė ditur, i duroni lehtė tė marrėt. (2 e Korintasve 11/17-19)
Para Jezusit ishin ringjallur njerez nga Zoti me ane te profeteve si Elia, Lazari qė e ngjalli Jezusi.Pastaj sipas biblės si Jezusi u takua me Moisiun dhe Elian kur kėta ishin tė vdekur.
Dhe ja, iu shfaqėn atyre Moisiu dhe Elia, tė cilėt bisedonin me tė.Atėherė Pjetri, duke marrė fjalėn, i tha Jezusit: "Zotėri, ėshtė mirė qė ne jemi kėtu; po tė duash, do tė ngremė kėtu tri ēadra: njė pėr ty, njė pėr Moisiun dhe njė pėr Elian".(Mateu 17/3-4)
Pali mė vone pėr tė arritur qėllimet e tij krijoi dhe sektin e Nazarenasve dhe u bė kryetari i tyre.
Ne kemi gjetur se ky njeri ėshtė njė murtajė dhe shkakton trazira midis gjithė Judenjve qė janė nė botė dhe ėshtė kryetari i sektit tė Nazarenasve.(Veprat e Apostujve 24/5)
Ky ishte sekt i cili nuk kishte miratimin e apostujve.
Edhe ata i thanė: "Ne nuk kemi marrė asnjė letėr pėr ty nga Judeja, as nuk erdhi ndonjė nga vėllezėrit tė na tregojė ose tė thotė ndonjė tė keqe pėr ty.Por ne dėshirojmė tė dėgjojmė prej teje ē'mendon, sepse pėr kėtė sekt ne dimė se kudo flitet kundra". (Veprat e apostujve 28/21-22)
Pali nuk i ruajti mėsimet e Jezusit por ai, cfarė nuk bėri pėr tė fituar sa mė shumė njerėz pėr sektin e tij.
Sepse, ndonėse jam i liruar nga tė gjithė, e bėra vetėn time shėrbėtor tė tė gjithėve qė tė fitoj sa mė shumė njerėz.Kėshtu e kam bėrė vetėn time Juda me Judenjtė pėr t'i fituar Judenjtė; e kam bėrė veten time si njė qė ėshtė nėn ligj me ata qė janė nėn ligj pėr t'i fituar ata qė janė nėn ligj;me ata qė janė pa ligj e kam bėrė veten time si pa ligj pėr tė fituar ata qė janė pa ligj.E kam bėrė veten time tė dobėt me tė dobėtit, pėr tė fituar tė dobėtit; e kam bėrė veten time gjithēka pėr tė gjithė, qė tė mund tė shpėtoj me ēdo mėnyrė disa njerėz. (1 e Korintasve 9/19-21)
Mė vonė (Sauli) Pali sektin e tij e quajti Krishtėrim nga emrin Krisht pėr tė qenė mė bindės ndaj pasuesve tė Jezusit megjithėse Jezusi asnjėherė nuk e pati emėrtuar fenė e tij krishtėrim.
.. Saulin dhe, si e gjeti, e ēoi nė Antioki. Dhe plot njė vit ata u bashkuan me atė kishė dhe mėsuan njė numėr tė madh njerėzish; dhe, pėr tė parėn herė nė Antioki, dishepujt u quajtėn tė Krishterė. ( Veprat e apostujve 11/25-26)
Atėherė Agripa i tha Palit: "Pėr pak dhe po ma mbush mendjen tė bėhem i krishterė".(Veprat e Apostujve 26/28)
por, nėse dikush vuan si i krishterė, le tė mos ketė turp, por le tė pėrlėvdojė Perėndinė pėr kėtė. (I e Pjetrit 4/16)
Emri krishterė tre herė pėrmendej nė bibėl dhe asnjėherė nga kėto herė nuk ėshtė pėrmendur nga Jezusi.Pėrkundrazi Jezusi njihej si shpallėsi i Paqes.(Shiko temėn Feja e Jezusit)
Pali dhe apostujt e tjerė.
Pali nuk ishte apostull i Jezusit ai as nuk e pa ndonjehere atė. Ai perkundrazi ishte pjesėtar ne vrasjet e apostujve te Jezusit dhe fliste kundėr Jezusit.
Unė vetė mendova se ishte detyra ime tė bėj shumė gjėra kundėr emrit tė Jezusit Nazarenas.Dhe kėtė kam bėrė nė Jeruzalem; mbasi kam marrė pushtet nga krerėt e priftėrinjve, futa nė burg shumė shenjtorė dhe, kur i vrisnin, jepja miratimin tim.Dhe shpesh, duke shkuar nga njė sinagogė te tjetra, i kam detyruar tė blasfemojnė dhe, me zemėrim tė madh kundėr tyre, i kam pėrndjekur deri nė qytetet e huaja.[Veprat 26/9-11)
Dhe, si e nxorėn jashtė qytetit, e vranė me gurė. Dėshmitarėt i vunė rrobat e tyre te kėmbėt e njė djaloshi, tė quajtur Saul(Pal). Kėshtu e vranė me gurė Stefanin. (Veprat e apostujve 7/58-59)
Por Sauli e kishte miratuar vrasjen e tij. Nė atė kohė u bė njė pėrndjekje e madhe kundėr kishės qė ishte nė Jeruzalem; dhe tė gjithė u shpėrndanė nėpėr krahinat e Judesė dhe tė Samarisė, me pėrjashtim tė apostujve. Por Sauli po shkatėrronte kishėn: hynte shtėpi mė shtėpi, merrte me vete burra dhe gra dhe i fuste nė burg. (Veprat e apostujve 8/1-3)
Atėherė unė thashė: "O Zot, ata e dinė vetė se unė burgosja dhe rrihja nga njė sinagogė te tjetra ata qė besonin nė ty;kur u derdh gjaku i Stefanit, dėshmorit tėnd, edhe unė isha i pranishėm, e miratoja vdekjen e tij dhe ruaja rrobat e atyre qė e vrisnin. (Veprat e apostujve 22/19-20)
Ndėrkohė qė ai pėrndiqte dhe dishepujt e tjerė.
Ndėrkaq Sauli, duke shfryrė akoma kėrcėnime dhe kėrdi kundėr dishepujve tė Zotit, (Veprat e apostujve 9/1)
Pali gėnjente duke deklaruar se nė atė kohė ishte vetem njė Apostull vėllai i Jezusit Jakobi.Ndėrkohė sipas biblės kishte dhe apostuj si Pjetri etj.
Dhe nuk pashė asnjė nga apostujt e tjerė, pėrveē Jakobit, vėllait tė Jezusit. Dhe nė kėto qė po ju shkruaj, ja, pėrpara Perėndisė, nuk gėnjej. (Galatasve 1/19-20)
A ishte Pali Apostull mbasi kishte bėrė tė gjitha kėto ? Ai nė letrat e tij e emėrtonte pėrherė veten Apostull.
Pali apostull i krishtit (Galatėsve1/1) (Efesianėve 1/1) (Korintėsave 1/1)
Megjithėse tė tjerėt nuk e emėrojnė si apostull, pavarsisht se ai disa herė e quan veten e tij apostull dhe disa herė jo.
A s'jam unė apostull? A s'jam unė i lirė? Po a nuk e pashė Jezu Krishtin, Zotėrinė tonė? A nuk jeni ju vepra ime nė Zotin? Nė qoftė se pėr tė tjerėt nuk jam apostull, sė paku pėr ju unė jam; sepse ju jeni vula e apostullimit tim nė Zotin.( 1 e Korintasve 9/1-2)
Si arriti nė Jeruzalem, Sauli u pėrpoq tė bashkohej me dishepujt, por tė gjithė kishin frikė nga ai, sepse nuk mund tė besonin se ai ishte dishepull.(Veprat 9/26)
Nė realitet ai nuk ishte apostull i Jezusit sepse apostuj quheshin vetėm ato besimtarė qė e kishin ndjekur atė nė kohėn e tij.
Sepse unė jam mė i vogli i apostujve dhe as nuk jam i denjė tė quhem apostull, sepse e kam pėrndjekur kishėn e Perėndisė. (1 e Korintasve 15/9)
Kurse nė disa versete tė tjera ai e quan veten si apostujt e tjerė.
Unė mendoj se nuk kam qenė aspak mė poshtė nga apostujt mė tė shquar. (2 e Korintasve 11/5)
Pali kishte kundėrshtime me Apostujt e tjerė pėr shumė cėshtje fetare. Ai arrin deri aty sa e quan Pjetrin Hipokrit dhe shtirės.
Por kur erdhi Pjetri nė Antioki, unė e kundėrshtova nė sy, sepse ishte pėr t`u qortuar. Edhe Judenj tė tjerė shtireshin bashkė me tė(Pjetrin), aq sa edhe Barnaba u tėrhoq nga hipokrizia e tyre. (Galatasve 2/11,13)
Po kėshtu edhe me Barnabėn ai u nda.(Veprat e apostujve 15/38-39)
Po kėshtu Pali kishte konflikt mendimi fetar edhe me Jakobin. Pėrderisa Jakobi kategorikisht tek Letra e tij, kapitulli i dytė vargjet 8-12 e potencon rėndėsinė e mbajtjes sė Ligjit ashtu siē kishte predikuar Jezusi, Pali tek Letra Filipianėve duke folur pėr besimet e tij tė mėhershme si mbajtės i Ligjit i quan ashiqare tė gjitha kėto si njė humbje (Filipianėve, 3:8). Pali ishte mjaft i vendosur se veprat e bazuara nė Ligjin e shpallur mė herėt nga Perėndia i Abrahamit, Jakobit, Mojsiut e Jezusit, nuk vlenin asgjė pėr shpėtim. Tek Letra dėrguar Romakėve Pali thotė:
Ne, pra, konkludojmė se njeriu ėshtė i shfajėsuar nėpėrmjet besimit pa veprat e ligjit. (Romakėve, 3/28)
Prandaj dhe Jakobi e quan Palin njeri tė kotė se ai e mohon veprat e ligjit.
Po, a dėshiron tė kuptosh, o njeri i kotė, se besimi pa vepra ėshtė i vdekur? (Letra e Jakobit, 2/20)
Pali pėr kėtė gjė ishte nė kundėrshtim edhe me mėsimet e Jezusit.
Pali nė kundėrshtim me mėsimet e Jezusit.
Jezusi i urdhėroi hebrejtė tė zbatonin ligjet e Zotit.
Zbatoni, pra, dhe bėni gjithēka t`ju thonė tė zbatoni; por mos bėni si bėjnė ata, sepse thonė, por nuk e bėjnė.(Mateu 23/3)
Dhe ai(Jezusi) tha: ''Pse mė quan tė mirė? Askush nuk ėshtė i mirė, pėrveē njė tė vetmi: Perėndia. Tani nė qoftė se ti don tė hysh nė jetė, zbato urdhėrimet''.(Mateu 19/17)
Ndėrsa Pali bėnte tė kundėrtėn.Ai shpallte teorinė e zgjidhjes nga ligji dhe shfajėsimit me anė tė Jezusit pėr cdo gabim tė kryer nga njerzit.
Por tani jemi zgjidhur nga ligji duke qėnė tė vdekur nga ē`ka na mbante tė lidhur, prandaj shėrbejmė nė risinė e frymės dhe jo nė vjetėrsinė e shkronjės. (Romaket 7/6)
sepse tė gjithė mėkatuan dhe u privuan nga lavdia e Perėndisė, por janė shfajėsuar falas me anė tė hirit tė tij, nėpėrmjet shpengimit qė ėshtė nė Krishtin Jezus.(Romaket 3/21-24)
...por hiri prodhoi shfajėsim nga shumė shkelje (Romakėt 5/16)
Ndėrsa bibla thotė qė secili do gjykohet sipas veprave qė ka kryer.
. Dhe deti i dorėzoi tė vdekurit qė ishin nė tė, dhe vdekja dhe Hadesi dorėzuan tė vdekurit qė ishin nė ta; dhe ata u gjykuan secili sipas veprave tė veta. Pastaj vdekja dhe Hadesi u flakėn nė liqenin e zjarrit. Kjo ėshtė vdekja e dytė. Dhe, nėse ndokush nuk u gjet i shkruar nė librin e jetės, u flak nė liqenin e zjarrit.(Zbulesa 20/11-15)
Sipas Palit edhe Homoseksualėt, idhujtarėt shfaqėsoheshin nėpėrmjet besimit pavarsisht se veprat e tyre binin nė kundėrshtim me ligjet e profetėve. Prandaj nė perėndim ka dhe kisha pėr homoseksualėt, pijanecėt, tranvestitėt, hajdutėt, imoralėt etj.Mjafton qė ato tė besojnė me zemėr se cfarė bėjnė ska rėndėsi shumė pėr Palin dhe priftėrinjtė e krishterė.
A nuk e dini ju se tė padrejtėt nuk do tė trashėgojnė mbretėrinė e Perėndisė? Mos u gėnjeni: as kurvarėt, as idhujtarėt, as shkelėsit e kurorės, as tė zhburrėruarit, as homoseksualėt, as vjedhėsit, as lakmuesit, as pijanecėt, as pėrqeshėsit, as grabitėsit nuk do tė trashėgojnė mbretėrinė e Perėndisė. Dhe tė tillė ishit disa nga ju; por u latė, por u shenjtėruat, por u shfajėsuat nė emėr tė Jezusit dhe me anė tė Frymės sė Perėndisė tonė.(1 e Korintasve 6/9-11)
Vetė Jezusi jo vetėm qė nuk i zgjidhi hebrejtė nga ligjet por ai i kėshillonte ato vazhdimisht pėr zbatimin e tyre.
A nuk jua ka dhėnė Moisiu ligjin? E pra, asnjė nga ju nuk e vė nė praktikė ligjin".(Gjoni 7/19)
Mjerė ju, skribė dhe farisenj hipokritė! Sepse ju llogaritni tė dhjetėn e mėndrės, tė koprės dhe tė barit tė gjumit, dhe lini pas dore gjėrat mė tė rėndėsishme tė ligjit: gjyqin, mėshirėn dhe besimin; kėto gjėra duhet t'i praktikoni pa i lėnė pas dore tė tjerat.(Mateu 23/23)
Pėrvec kėsaj Pali bie nė kundėrshtim me fjalėt e Jezusit edhe pėr shfuqizimin e Dhiatės sė vjetėr.Jezusi u tha se ai nuk erdhi pėr shfuqizim por pėr plotėsim.
Ligji dhe profetėt arrijnė deri nė kohėn e Gjonit; qė atėherė shpallet mbretėria e Perėndisė dhe gjithkush pėrpiqet tė hyjė aty.Por ėshtė mė lehtė qė tė mbarojnė qielli dhe toka, se sa tė bjerė poshtė qoftė edhe njė pikė nga ligji. .(Luka 16/16-17)
``Mos mendoni se unė erdha pėr tė shfuqizuar ligjin ose profetėt; unė nuk erdha pėr t`i shfuqizuar, po pėr t`i plotėsuar.Sepse nė tė vėrtetė ju them: Deri sa qielli dhe toka, tė kalojnė asnjė jotė a asnjė pikė e ligjit nuk do tė kalojnė, para se tė plotėsohet gjithēka.Ai, pra, qė do tė shkelė njė nga kėto urdhėrime mė tė vogla, dhe do t`u ketė mėsuar kėshtu njerėzve, do tė quhet mė i vogli nė mbretėrinė e qiejve; kurse ai qė do t`i vėrė nė praktikė dhe do t`ua mėsojė tė tjerėve, do tė quhet i madh nė mbretėrinė e qiejve.(Mateu 5/17-19)
Ndėrsa Pali i zhvlerėsoi dhe i quajti Dhiatėn e vjetėr tė mangėt.
I cili na bėri tė aftė tė jemi shėrbėtorė tė besėlidhjes sė re, jo tė shkronjės, por tė Frymės, sepse shkronja vret, por Fryma jep jetė. Dhe, nė qoftė se shėrbimi i vdekjes, qė ishte gdhendur me shkronja mbi gurė, qe i lavdishėm aq sa bijtė e Izraelit nuk mund tė vėshtronin me sy fytyrėn e Moisiut, pėr shkak tė lavdisė sė pamjes sė tij, qė duhet tė anullohej, .(2 korintasave 3/6-7)
Po tani Krishti mori njė shėrbesė edhe mė tė shquar, sepse ėshtė ndėrmjetėsi i njė besėlidhjeje mė tė mirė, qė bazohet mbi premtime mė tė mira, sepse, nė qoftė se Besėlidhja e parė do tė qe e patėmetė, nuk do tė qe nevoja tė kėrkohej vend pėr njė tjetėr . Duke thėnė "njė besėlidhje e re", ai e vjetėroi tė parėn; edhe ajo qė vjetrohet dhe plaket ėshtė afėr prishjes.(Hebrenjve 8/6-7,13)
Pėr mohimin qė Pali i bėri ligjit ia kthyen krahėt tė gjithė besimtarėt e Azisė.
Ti e di se tė gjithė ata qė janė nė Azi mė kthyen krahėt, dhe midis tyre Figeli dhe Hermogeni (2 Timoteut, 1/15)
Jezusi i mallkoi hebrejtė sepse ato nuk zbatonin ligjin e Zotit
Mos vallė ndonjė nga krerėt ose nga farisenjtė besoi nė tė? Por kjo turmė, qė nuk e njeh ligjin, ėshtė e mallkuar".(Gjoni 7/48-49)
Ndėrsa Pali e quan Jezusin tė Mallkuar pėr ti hequr hebrejve mallkimin e moszbatimit tė ligjit.
Krishti na shpengoi nga mallkimi i ligjit, sepse u be mallkim per ne (duke qene se eshte shkruar: "I mallkuar eshte kushdo qe varet mbi dru") (Galatasve 3/13)
Dhiata e vjetėr thoshte se ėshtė i mallkuar ai qė nuk zbaton ligjin.
"Mallkuar qoftė ai qė nuk u pėrmbahet fjalėve tė kėtij ligji pėr t'i zbatuar nė praktikė!". Tėrė populli do tė thotė: "Amen".(Ligji i perterire 27/26)
Ndėrsa Pali shpalli zhvlerėsimin e Dhiatės sė vjetėr dhe e hoqi mallkimin qė binte tek hebrejtė pėr cdo shkelje ligji dhe pėr cdo gjak profeti dhe besimtari tė derdhur.
Ai(Jezusi) e zhvlerėsoi dokumentin e urdhėrimeve, qė ishte kundėr nesh dhe ishte kundėrshtar, dhe e hoqi nga mesi duke mbėrthyer nė kryq (Kolosianėve 2/14)
Jezusi predikoi vetėm pėr Israelitėt.
Por ai u pėrgjigj dhe tha: ''Unė nuk jam dėrguar gjetiu, pėrveē te delet e humbura tė shtėpisė sė Izraelit''.[Mateu 15/24]
Kėta janė tė dymbėdhjetėt qė Jezusi i dėrgoi mbasi u dha kėto urdhėra: ''Mos shkoni ndėr paganė dhe mos hyni nė asnjė qytet tė Samaritanėve, por shkoni mė mirė te delet e humbura tė shtėpisė sė Izraelit.[Mateu 10 /5-6]
Kurse Pali e theu kėtė rregull duke shpallur ungjill nė vete pėr paganėt.
Madje, duke parė se mua m'u besua ungjilli pėr tė parrethprerėt( paganėt), sikurse Pjetrit ai pėr tė rrethprerėt,(Galatėsve 2/7)
Dhe u ngjita sipas njė zbulese dhe u shtjellova atyre ungjillin qė unė po predikoj ndėr johebrenjtė.. (Galatėsve 2/2)
Sepse, ndonėse jam i liruar nga tė gjithė, e bėra vetėn time shėrbėtor tė tė gjithėve qė tė fitoj sa mė shumė njerėz.Kėshtu e kam bėrė vetėn time Juda me Judenjtė pėr t'i fituar Judenjtė; e kam bėrė veten time si njė qė ėshtė nėn ligj me ata qė janė nėn ligj pėr t'i fituar ata qė janė nėn ligj;me ata qė janė pa ligj e kam bėrė veten time si pa ligj pėr tė fituar ata qė janė pa ligj.. (1 e Korintasve 9/19-21)
Po ashtu Pali e hoqi ligjin e rrethprerjes (sunetimit). Prandaj kristianėt e sotėm nuk rrethpriten.
Dikush u thirr kur ishte i parrethprerė? Le tė mos rrethpritet.( 1 e Korintasve 7/18)
Sepse nė Jezu Krishtin, as rrethprerja, as parrethprerja s'kanė ndonjė vlerė, por besimi qė vepron me anė dashurie.(Galatasve 5/6)
Mirėpo kjo ishte ligj fetar pėr tė gjithė profetėt dhe besimtarėt qė e zbatojnė me pėrpikmėri sikurse tė gjithė muslimanėt sot ndėrsa kristianėt katolikė dhe ortodoksė ndjekin mėsimet e Palit dhe nuk rrethpriten duke i pėrngjasuar kėshtu paganėve.
Pastaj Perėndia i tha Abrahamit: "Nga ana jote, ti do ta respektosh besėlidhjen time, ti dhe pasardhėsit e tu, nga njė brez nė tjetrin.Kjo ėshtė besėlidhja ime qė ju do tė respektoni midis meje edhe jush, si dhe pasardhėsve tė tu pas teje: ēdo mashkull qė ndodhet midis jush do tė rrethpritet.Dhe mashkulli i parrethprerė, qė nuk ėshtė rrethprerė nė mishin e prepucit tė tij, do tė hidhet jashtė popullit tė tij, sepse ka shkelur besėlidhjen time".(Zanafilla 17/9-10,14)
Zoti i foli akoma Moisiut, duke thėnė: "Folu kėshtu bijve tė Izraelit: Nė qoftė se njė grua mbetet me barrė dhe lind njė mashkull, do tė jetė e papastėr pėr shtatė ditė, do tė jetė e papastėr si nė ditėt e zakoneve tė saj. Ditėn e tetė do tė rrethpritet mishi i prepucit tė djalit. (Levitiku 12/1,3)
Por Abrahami ishte nėntėdhjetė e nėntė vjeē kur u rrethpre nė mishin e prepucit tė tij. Dhe Ismaeli, biri i tij, ishte trembėdhjetė vjeē kur u rrethpre nė mishin e prepucit tė tij.(Zanafilla 17/24-25)
Pastaj Abrahami e rrethpreu birin e tij Isak kur ishte tetė ditėsh, ashtu siē e kishte urdhėruar Perėndia.(Zanafilla 21/4)
Dhe kur kaluan tė tetė ditėt, pas tė cilave ai duhej rrethprerė, ia vunė emrin Jezus, emėr tė dhėnė nga engjėlli para se ai tė ngjizej nė bark. (Luka 2/21)
Dhe Elizabetės i erdhi koha qė tė lindė dhe tė nxjerrė nė dritė njė djalė.Dhe ndodhi qė tė tetėn ditė erdhėn pėr ta rrethprerė djalin, dhe donin t'ia quanin Zakaria, me emrin e atit tė tij; por e ėma ndėrhyri dhe tha: "Jo, por pėrkundrazi do tė quhet Gjon".(Luka 1/57-60)
Bibla kėshillon dhe thotė se bijtė e Jakobit nuk ua jepnin pėr martesė vajzat tė parrethprerėve. Po kristianėt e sotėm si veprojnė?
dhe u thanė atyre: "Nuk mund ta bėjmė kėtė gjė, domethėnė ta japim motrėn tonė njė njeriu tė parrethprerė, sepse kjo do tė ishte njė turp pėr ne.(Zanafilla 34/14)
Pali gjithashtu shpalli murgėrinė duke deklaruar se ėshtė mė mirė pėr njeriun tė rrijė beqar se tė ketė grua.
1 Tani lidhur me ato qė mė shkruat, mirė ėshtė pėr njeriun tė mos prekė grua. 8 Por tė pamartuarve dhe grave tė veja po u them se pėr ta ėshtė mirė nėse qėndrojnė si unė, 25 Por pėr sa u takon virgjėreshave, s`kam urdhėr nga Zoti, por po jap njė mendim si njeri qė kam fituar mėshirėn e Zotit pėr tė qenė i besueshėm.26 Mendoj se ėshtė mirė pėr njeriun tė jetė kėshtu siē ėshtė,(Pa grua) pėr shkak tė ngushticės sė tanishme. 27 Je i lidhur me njė grua? Mos kėrko tė zgjidhesh. Je i zgjidhur nga gruaja? Mos kėrko grua. 40 Por, sipas gjykimit tim, ajo ėshtė mė e lumtur, po mbeti ashtu; dhe mendoj se edhe unė kam Frymėn e Perėndisė..(1 korintesave 7 )
Pali dhe kryqėzimi.
Pali e konsideroi Jezusin tė mallkuar nė kryq kurse pėr Judėn Iskariotin gėnjeu duke thėnė se ra me kokėposhtė pėr tė mos thėnė i varur sepse i varuri nė atė kohė konsiderohej i mallkuar nga Zoti sikurse thuhet sepse ai qė rri varur ėshtė i mallkuar nga Perėndia (Ligji pėrtėrirė 21/22-23)Prandaj Luka nxėnėsi i Palit tha se Juda ra me kokė poshtė.
Ai, pra, fitoi njė arė, me shpėrblimin e paudhėsisė, dhe duke rėnė kokėposhtė, plasi nė mes dhe tė gjitha tė brendshmet e tij iu derdhėn.(Veprat 1/18)
Ndėrsa Mateu tregon qartė se Juda u var nė litar.
Dhe ai, mbasi i hodhi siklat prej argjendi nė tempull, u largua dhe shkoi e u var nė litar.(Mateu 27/5)
Pali pėr tė plotėsuar qėllimet e tij do dilte dhe do mallkonte kėdo biles edhe kundra engjėllit.Ai do ta konsideronte tė mallkuar kėdo qė nuk i pėrmbahej ungjillit tė tij.
Por, edhe sikur ne ose njė engjėll i qiellit t'ju predikonte njė ungjill tė ndryshėm nga ai qė ju kemi predikuar, qoftė i mallkuar.Ashtu si e thamė mė pėrpara, po e them pėrsėri: Nė qoftė se dikush ju predikon njė ungjill tjetėr nga ai qė keni marrė, qoftė i mallkuar.(Galatėsve 1/8-9)
Kjo sepse ai ishte xheloz dhe nė atė kohė pėrvec ungjillit tė tij kishte dhe ungjij nga apostujt e vėrtetė tė Jezusit qė sipas tij nuk ishin ungjij tė saktė.
Cuditėm qė kaluat kaq shpejt nga ai qė ju thirri ju me anė tė hirit tė Krishtit,nė njė ungjill tjetėr,i cili nuk ėshtė tjetėr; por ka disa njerėz qė ju turbullojnė dhe qė duan ta shtrėmbėrojnė ungjillin e Krishtit..[Galataseve 1/6-7]
Dhe ai i kėshilloi pasuesit e tij mos ndjekin mėsimet e tė tjerėve por vetėm tė tij.
Pali, apostulli i Jezu Krishtit ... .Ashtu si tė nxita kur u nisa pėr nė Maqedoni, qėndro nė Efes pėr t`u urdhėruar disave tė mos mėsojnė doktrina tė tjera,(Timoteute 1/1,3)
Po kundra tij flet edhe Pjetri nė mynyrė indirekte
Por ka pasur edhe profetė tė rremė midis popullit, ashtu si do tė ketė midis jush mėsues tė rremė, tė cilėt do tė fusin fshehurazi herezi shkatėrruese dhe, duke mohuar Zotėrinė qė i bleu ata, do tė tėrheqin mbi vete njė shkatėrrim tė shpejtė. Dhe shumė vetė do tė ndjekin doktrina shkatėrruese tė tyre dhe pėr shkak tė tyre udha e sė vėrtetės do tė shahet.( Letra e dyte Pjeter 1 /20-21)
Vazhdon nė pjesėn e dytė...
|
|
