TRINITETI-Misteri shekullor i Krishterimit
Autori: Senad Maku
Njė pėrmbajtje e shkurtėr nė lidhje me librin
Marrė nė pėrgjithėsi librin e kam ndarė nė tre kapituj.
Nė kapitullin e parė e kam titulluar HISTORIA E TRINITETIT, ku fillimisht kam folur pėr Doktrinėn e Trinitetit te fetė tjera, historinė e saj si doktrinė dhe Doktrinėn e Trinitetit siē e besojnė tė krishterėt.
Kapitulli I
Historia e Trinitetit
Doktrina e Trinitetit tek fetė tjera
Triniteti Babilonian
Triniteti Egjiptian
Triniteti Greko-Romak
Triniteti Persian
Triniteti Hinduz
Triada Palmires
Triada Budiste e Mahajanes
Historia e Doktrinės sė Trinitetit nė Krishterizėm
Pali - Arkitekti i Krishterimit
Historia e Trinitetit nė Koncilin e Nikesė
Zhvillimi i Trinitetit nė koncile tė tjera, sidomos ai i Konstantinopojės (v. 381)
Doktrina e Trinitetit tek tė Krishterėt
Konsiderimi i Merjemes/ Marisė si nėnė e zotit
Mė pas kapitullin e dytė e kam titulluar KĖNDVĖSHTRIMI BIBLIK DHE KURANORĖ NDAJ DOKTRINĖS SĖ TRINITETIT, ku kam folur pėr kėndvėshtrimin Biblik dhe Kuranorė ndaj kėsaj doktrine, duke cekur emrat e saj qė e pėrmbajnė kėtė doktrinė siē janė: Ati, Biri dhe Shpirti i Shenjtė, duke i elaboruar secilėn prej tyre nė mėnyrė tė veēantė sipas citateve Biblike dhe ajeteve Kuranore.
Kapitulli II
Kėndvėshtrimi Biblik dhe Kuranorė ndaj Doktrinės sė Trinitetit
1. Koncepti i Zotit nė Bibėl dhe nė Kuran
1.a) Njėshmėria dhe cilėsitė e Zotit nė Bibėl dhe Kuran
1.b) Dallimet ndėrmjet Biblės dhe Kuranit nė lidhje me cilėsitė e Zotit
2. Trajtimi Biblik dhe Kuranor ndaj Jezusit/ Isait a.s.
2.a) Nderimi i Merjemes (Marisė)
2.b) Njerėzorja e Jezusit
2.c) A ėshtė Jezusi bir i Zotit?
2.d) A ėshtė Jezusi Zot?
2.e) Dallimet ndėrmjet Jezusit dhe Perėndisė
2.f) Jezusi profet (pejgamber) dhe i dėrguar i Zotit
2.g) Jezusi i dėrguar vetėm te njė popull
2.h) Mrekullitė e Jezusit
2.i) Isai paralajmėroi pėr ardhjen e Muhamedit s.a.v.s.
2.j) Isai nuk u kryqėzua
3. Trajtimi Biblik dhe Kuranor ndaj Shpirtit tė Shenjtė
3.a) Koncepti i Shpirtit tė Shenjtė nė Biblės
3.b) Shpirti i Shenjtė mes Ortodoksve dhe Katolikėve
3.c) Kėndvėshtrimi hebraik mbi Shpirtin e Shenjtė
3.d) Koncepti i Shpirtit tė Shenjtė nė Kuran
3.e) Dallimet ndėrmjet Atit, Birit dhe Shpirtit tė Shenjtė
Kurse nė kapitullin e tretė dhe tė fundit tė kėtij punimi e kam titulluar TRINITETI DHE VĖRTETĖSIA E SAJ, ku kam shqyrtuar citatet qė sipas tė krishterėve e argumentojnė kėtė doktrinė. Pastaj kam folur pėr mendimet e personaliteteve tė njohura rreth trinitetit dhe pėr fund kam shtjelluar pikėpamjet Kuranore tė kėsaj doktrine.
Kapitulli III
Triniteti dhe vėrtetėsia e saj
1. Rreth citateve tė Doktrinės sė Trinitetit
Fjala ishte Perėndi. (Gjoni 1:1)
Nė emėr tė Atit, e tė Birit, e tė Frymės sė Shenjtė. (Mateu 28:19)
Kush mė ka parė mua, ka parė Atin. (Gjoni 14:8-9)
Unė dhe Ati jemi njė. (Gjoni 10:30)
Kėto tė tre janė njė. (1 Gjoni 5:7)
Perėndia u shfaq nė mish. (1 Timoteu 3:16)
Perėndia i ngjashėm me njeriun. (Zanafilla 1:26)
Unė jam nė Atin, Ati ėshtė nė mua. (Gjoni 14:11)
Unė jam. (Gjoni 8:58)
Zoti Jezus. (Marku 16:19)
Adhurimi i Jezusit. (Mateu 28:17)
Biri i vetėmlindur. (Gjoni 1:14/ 3:16,18)
Jezusi nuk ėshtė prej kėsaj bote. (Gjoni 8:23)
Emanuel Zoti me ne. (Isaia 7:14 / Mateu 1:23)
Zoti im dhe Perėndia im. (Gjoni 20:27-28)
Shėmbėllimi i Perėndisė. (2 Korintasve 4:4)
2. Mendimet e personaliteteve tė njohura rreth Doktrinės sė Trinitetit
3. Pikėpamjet Kuranore rreth Doktrinės sė Trinitetit
Pėr ēdo lloj informacioni nė lidhje me librin, mund tė mė lajmėroheni nė emailat kontaktues: senad_maku@yahoo.com; senadmaku@gmail.com
Detajet e librit:
Titulli: TRINITETI-Misteri shekullor i Krishterimit
Autori: Senad Maku
Recenzentė: Dr. Zija Abdullahu
Formati i librit: B5
Faqe: 241
ISBN e librit: 978-9951-435-33-8
Fjala e recensentit
Feja gjatė historisė ka luajtur njė rol esencial nė jetėn e njeriut dhe ky rol vazhdon tė jetė aktual edhe nė kohėn e sotme, sepse ajo ka qenė, ėshtė e do tė mbetet pjesė e personalitetit esencial tė njeriut nė pėrgjithėsi, qoftė si individ, qoftė si shoqėri, kuptohet me pak pėrjashtime. Kėtė e shohim qartė nė lidhjen e pashkėputshme tė njeriut me fenė, ngase kur pėrmendet emri njeri, pjesė e pandashme e tij ėshtė feja, meqė asnjė gjallesė tjetėr fizike nuk ėshtė fetare. Kėtė nevojė mė sė miri e ilustrojnė fetė e shpikura, qė tregojnė pėr nevojėn e pashmangshme tė njeriut pėr njė ēėshtje tė tillė, pa hyrė nė gjykime pėr vėrtetėsisė e saj.
Meqė pozita e fesė nė jetėn e njeriut ėshtė kaq e rėndėsishme dhe njeriu, pėr ta mbushur kėtė nevojė, me aftėsitė e tij tė kufizuara, e sidomos ndaj ēėshtjeve metafizike, shpesh mund tė ēorientohet e tė degradohet nga pozita njerėzore, e gjejmė nė mėnyrė tė pandėrprerė pėrkujdesjen Zotit me anė tė shpalljeve, pėrmes pejgamberėve, qė ta vetėdijesojė njeriun nė kėtė sferė, e tė mos humbasė pas besimeve tė kota.
Ndonėse shpalljet ishin tė njėjta, me kalimin e kohės, u formuan sjellje tė ndryshme fetare, si rrjedhojė u formuan kultura tė ndryshme. Kėshtu, hasim edhe fetė e shpallura, si: judaizmi, krishterizmi dhe islami si fe kryesore monoteiste nė esencėn e tyre, me pėrmasa globale, secila nė vete pėrmban individualitetin e jashtėm dogmatik, qė ndryshon nga njėra te tjetra. Pėr ti njohur dogmat e njėra-tjetrės ėshtė e domosdoshme tė formohen njohuritė elementare pėr secilėn prej tyre, pasi ēdo religjion ka nevojė pėr kuptim tė drejtė nga tė tjerėt, ashtu siē e kundron ai veten.
Kjo njohje, pa dyshim, ndihmon nė ngritjen e marrėdhėnieve ndėrkonfesionale, dhe shmangien e veprimeve konfliktuale, nėse jo ērrėnjosjen e plotė tė tyre. Pse jo edhe ndihmėn e njėri-tjetrit, pėrmes kėsaj njohjeje, pėr tė arritur tek e vėrteta e qė ėshtė synim i ēdo njeriu nė kėtė botė.
Nė kėtė kah, islami, qė nga ditėt e para tė paraqitjes sė tij, ėshtė ndeshur me fetė e tjera, sė pari me politeizmin qė ishte i shtrirė nė ato troje, pastaj edhe me fetė e shpallura, pėrkatėsisht me judaizmin dhe krishterizmin. Nė kėtė kontekst, islamin e hasim si nxitės pėr njohjen e tjetrit dhe shtrirjen e urės sė dialogut me tė, por edhe pranimin e tij, ngase vetė dialogu nėnkupton pranimin e bashkėjetesės me tjetrin. Madje, ithtarėt e feve tė shpallura i vlerėson me status tė veēantė, duke i quajtur ehlel kitab Ithtarė tė Librit. [Kurani: 3: 64, 71, 113, 199; 4: 123, 153, 171, 5: 15, 19, 47, 59, 68, 77; 29: 46].
Mirėpo, luftėrat e mėvonshme ndėrmjet njerėzve tė feve tė ndryshme, posaēėrisht ndėrmjet muslimanėve dhe tė krishterėve, do tė ndikojnė nė gjykimin dhe mėnjanimin e islamit\krishterizmit nga ana e krishterėve\muslimanėve, si nga aspekti doktrinar, ashtu edhe ai politik, e sidomos nė Ballkan, ku pėrherė ekzistonte njė prapavijė urrejtjeje tė ndėrsjellė, tė shkaktuar nga interesat politike, duke e bėrė tė afėrmin shumė tė largėt nė tė gjitha aspektet e jetės, e posaēėrisht nė atė kulturoro-fetar. Njė hov edhe mė tė madh tė kėsaj mosnjohje tė ndėrsjellė nė trojet tona ia dha edhe sistemi politik dominues pėr njė kohė tė gjatė nė Ballkan, gjė qė la zbrazėtirė tė thellė nė kėtė drejtim.
Me ndėrrimin e kėtyre sistemeve kohėt e fundit dhe me ndryshimin e konceptit kulturoro-fetar ndaj tjetrit, pa dyshim se marrėdhėniet mund tė pėrmirėsohen duke e njohur tjetrin sa mė mirė, e posaēėrisht thelbin e besimit, njohjen e besimit tė krishterė, e sidomos trinitetin, si shtyllė e besimit tė krishterizmit, meqė besimi nuk ėshtė vetėm fenomen individual, por mbarėshoqėror, i tillė qė reflekton nė tė gjitha aspektet e jetės.
Duke u nisur nga ky kėndvėshtrim, Senad Maku, nė veprėn e tij TRINITETI-Misteri shekullor i krishterimit, pėrpiqet qė ta bėjė kėtė njohje tė ndėrsjellė, duke u orvatur qė ta nxjerrė realitetin ashtu si ėshtė, duke qenė i liruar nga paragjykimet. Kėtė e pohon nė shumė vende dhe duke bėrė ballafaqimin e dy besimeve, krishterizmit\islamit pėr tė njėjtėn ēėshtje dhe duke ofruar argumentet e tė dyja palėve, me njė gjykim logjik dhe tė arsyeshėm aty ku ka qenė e mundur njė qasje e tillė. Pra, punimi ėshtė serioz, ngase ėshtė bėrė duke pėrfillur metodologjinė shkencore, e cila i ka bėrė tė mundur autorit qė ēėshtjet ti shqyrtojė me sy kritik, duke i nxjerrė nė pah tė gjitha aspektet pozitive dhe negative tė ēėshtjes sė studiuar, tė cilat i trajton si tė tilla bazuar nė shtjellimin e duhur tė argumenteve pėrkatėse.
Fokusimi i Senad Makut nė doktrinėn e trinisė sė shenjtė - pėr tė cilėn na ofron njohuri tė bollshme, duke e shtjelluar me pėrpikėri dhe me shumė argumente nga Bibla e Kurani - e cila shtrihet nė njė periudhė kohore shumė tė gjatė, duke filluar nga zanafilla e kėsaj doktrine, rreth 3000 vjet para e. s., pastaj gjatė kohės sė Jezusit e deri nė kohėn tonė, gjė qė e pėrbėn bazėn kryesore tė besimit te tė krishterėt. I gjithė ky dimension shterues trajtimi flet bindshėm pėr cilėsinė unikate tė punimit nė fjalė.
Nė kėtė punim autori tė nxitė dhe tė bėn kureshtar qė tė futesh sa mė thellė nė analizimin e gjėrave deri te zbulimi i sė vėrtetės, duke qenė sa mė objektiv nė zgjidhjen e njė ēėshtjeje. Kėshtu, punimi ėshtė tėrheqės pėr entuziastėt, por, njėkohėsisht, edhe nxitės dhe shtytės pėr studime tė mėtejshme qė janė aq shumė tė nevojshme. Me kėtė punim autori i hap horizonte tė reja tė studimit serioz nė aspektin religjioz ndėrshqiptar.
Pa dyshim, ēėshtjet e tilla religjioze, sikurse ēėshtja e trinisė, nė kontekstin brendashqiptar janė fare pak tė analizuara e tė studiuara si duhet, ndaj vepra e tillė do ta mbushė njė zbrazėtirė tė madhe nė kėtė lėmė nė gjuhėn shqipe. Gjithashtu, vepra do ta gjejė vendin e merituar nė mesin e lexuesve tė rėndomtė, meqė ajo nuk i dedikohet vetėm njė niveli tė caktuar, por shtresės sė gjerė tė opinionit, ndaj mund tė thuhet lirisht se intenca e shtjellimit tė autorit ka qenė qė kėtė punim ta bėjė tė pėrshtatshėm pėr ēdo lexues, studiues e hulumtues shkencor.
E lusim Allahun xh. sh. ta shpėrblejė autorin pėr kėtė vepėr, ndėrsa ne i urojmė suksese tė mėtutjeshme nė kėtė drejtim.
Prishtinė, 02.03.2009
Dr. Zija Abdullahu
Literatura me tė cilėn ėshtė shfrytėzuar autori
Libra, Enciklopedi, Fjalora:
a) Nė gjuhėn Shqipe:
1. Kurani- Pėrkthim me komentim nga H. Sherif Ahmeti
2. Shpjegimi i Kuptimeve tė Kuranit tė lartė nė gjuhėn shqipe, Grup pėrkthyesish, Riad 2000
3. Bibla- Diodati i Ri, pėrkthim 1991-94, tiranė 1999
4. Shkrimet e Shenjta, pėrkthim Bota e Re, Roma 2006
5. Bibla, pėrktheu dhe shtjelloi Dom Simon Filipaj, Ferizaj 1994
6. Bibla, Shoqėria biblike, Tiranė 2003
7. Ungjilli sipas Barnabes, pėrktheu Avdi Berisha, Prishtinė 1998
8. Al Johani, Dr. Maneh Hammad, E vėrteta rreth Jezusit, Tiranė 1993
9. Abdulbaki, Muhamed Fuad, Klasifikimi tematik i ajeteve Kuranore, Shkup 1995
10. Ajgyn, Abdurrahman, Profeti Islam nė Ungjillin e Barnabeut, Konja 1989
11. Abdullahu, Zija, Hyrje nė studimin e feve, Dispenc e ligjėratave tė Fakultetit tė Studimeve Islame nė Prishtinė, viti 2008
12. Baxhil, Hasan, Dialog ndėrmjet tė krishterit dhe myslimanit, Prishtinė 2001
13. Bucaille, Dr. Maurice, Bibla, Kurani dhe shkenca, Gjakovė
14. Brown, Dan, Kodi Da Vinēi, Tiranė 2004
15. Brown, Mike, Pėrgjigjet pėr Dėshmitarėt e Jehovės, Prishtinė 1999
16. Bulaē, Ali, Islami dhe demokracia, teokracia dhe totalitarizmi, Shkup 1998
17. Bazat e Biblės - Udhėzim Kapitujsh (Shpalosja e gėzimit dhe paqes sė Kristianizmit tė vėrtetė), Botuar nga Christadelphian Bible Mission (CBM), England (pa vit botimi).
18. Ēupi, Fatmir, Autoriteti dhe saktėsia e shkrimit tė shenjtė, Tiranė 2003
19. Dawud, Prof. Abdul Ahad, Muhamedi nė Bibėl, Prishtinė 1995
20. Dalliu, H. Hafiz Ibrahim, Ajka e kuptimeve tė Kuranit kerijmit, Tiranė 2005
21. Didat, Ahmed, Krishti nė Islam, Mitrovicė 1995
22. Didat, Ahmed, A ėshtė bibla fjalė e Zotit, Mitrovicė
23. Deedat, Ahmed, Kurani-Mrekullia e mrekullive, Podujevė (pa vit botimi)
24. Ndreca, Mikel, Fjalor fjalėsh dhe shprehjesh tė huaja, Rilindja-Prishtinė 1986
25. El-Hindi, Rahmetullah, Trumfi i sė vėrtetės, Shkup 1998
26. El-Havli, Dr. Muhamed Ali, Komperacioni mes katėr ungjijve, Shkup 2002
27. El Faruki, Ismail Raxhi, Tevhidi, implikimet e tij pėr mendimin dhe jetėn, Prishtinė 2006
28. Et-Terxhuman, Abdullah, Rruga e Priftit nė Islam, Novi Pazar 2006
29. Ehrman, Bart D., Tė keqcitosh Jezusin-Si dhe pėrse u ndryshua Bibla, Boton Qendra studimore fetare Erasmus,viti 2007.
30. Fjalori i gjuhės shqipe, Tiranė 1980
31. Fjalori i gjuhės sė Sotme Shqipe, N-ZH (vol. II), Rilindja-Prishtinė 1981
32. Filips, Ebu Emine Bilal, Feja e vėrtetė e Zotit, Prishtinė 2006
33. Grup Autorėsh, Ti afrohemi Jehovait, Roma 2003
34. Grup Autorėsh, Ēfar mėson vėrtet Bibla?, Roma 2005
35. Gjolaj, Don Nosh, Meditime pėr Trininė e Shenjtė, Prishtinė 1999-2000
36. Hart, Majkėl, 100 Njerėz mė me ndikim nė histori, Shkup 2000
37. Houssney, Dr. Georges, Perėnditė paraislame tė arabėve, Prishtinė 2004
38. Hathout, Hassan, Leximi i mendjes sė myslimanit, Tiranė 2006
39. Hofmann, Dr. Murad, Islaim nė mijėvjeēarin e tretė, Shkup 2007
40. Ibrahimi, Halil, Islami dhe Krishterimi, Prishtinė 2005
41. Ibėn Kethir, Hafidh, Rrėfime pėr tė dėrguarit e Allahut, Prishtinė 2005
42. Imzot Nikė Prela, Fjalori Biblik, Ferizaj 1994
43. Jasin, Muhamed Naim, Besimi, Bazat-Esenca-Negacioni, Prishtinė 2000
44. Juniku, Nazim, Porositė hyjnore, Gjakovė 1996
45. Kutub, Sejjid, Islami dhe paqja universale, Tetovė 2005
46. Keldani, Prof. Benjamin, Muhamedi nė Bibėl, botuar nga Qendra Erasmus, 2004
47. Kukaj, Tahir, Besueshmėria e citateve Kuranore dhe atyre Biblike, Prishtinė 2005
48. Kardavi, Dr. Jusuf, Veēoritė e pėrgjithshme tė Islamit, Prishtinė 2002
49. Kairanvi, Rahmetullah, Ngadhnjimi i sė vėrtetės, Tiranė 2003
50. Kutub, Muhammed, Bota nė fokusin Islam, Tiranė 2006
51. Luther, Martin, Reformatori, Tiranė 1997
52. McDowell, Josh dhe Don Stewart, Pėrgjigje & argumente, Albania 2002
53. Miller, William, Besimet dhe ritet e Krishtera, England 1991
54. Murtezai, Ekrem, Fjalori i feve, Prishtinė 2000
55. Mutahhari, Dr. Murteda, Shkaqet e animit ndaj materializmit, Gjilan 1997
56. Muharremi, Halit, Fjalori i teologjisė, Tiranė 2006
57. Nesimi, Qani, Ortodoksizmi te shqiptarėt, Tetovė 2005
58. Nesimi, Qani, Dialogu obligim hyjnor, Shkup 2005
59. Philips, Ebu Ameenah Bilal, Bazat e Tevhidit, Prishtinė
60. Presheva, Ekrem, Tregues i Kuranit, Gjilan
61. Fethi-Rifai, Muhamed, Mendimi Islam, Shkup 2003
62. Samed, Ulfe Azizus, Islami dhe Krishterimi, Prizren 1992
63. Sinani, Ajni, Tė tjerėt pėr Islamin, Prishtinė 2005
64. Sarikēioglu, Ekrem, Historia e Feve Prej fillimit deri sot, Shkup 2007
65. Sejdiu, Driton, Enciklopedi, e ilustruar botėrore dhe shqiptare (Almanak 2007), Prishtinė 2006
66. Tresmontant, Claude, Shėn Pali, Prizren 1999
67. Tėrnava, Naim, Islami, besimi i vėrtetė dhe fet tjera- Akaidi 2, Prishtinė 1998
68. Tolstoj, Leon Nikollaeviq, Tolstoji pėr Muhamedin (salallahu alejhi ves-sel-lem), Shkup 2006
69. Topbash, Osman Nuri, Vargu i profetėve- 3, Stamboll 2004
70. Topaloglu, Prof. Dr. Bekir, Ekzistenca e Zotit, Prishtinė 2002
71. Takvim 2003, Prishtinė 2003
72. Takvim 2008, Prishtinė 2008
73. Tėrnava, Naim, Pejgamberia, njeriu dhe pėrgjegjėsia- Akaidi 3, Prishtinė 1999
b) Nė gjuhėn Boshnjake:
74. Belinger, Gerhard J., Veliki leksikon religija, Beograd 2004
75. Cvitković, Dr. Ivan, Rječnik religijski pojmova, Sarajevo 2005
76. Cvitković, Dr. Ivan, Religije suvremenoga svijeta, Sarajevo 2005
77. Grup Autorėsh, Čovječanstvo u potrazi za Bogom, Brooklyn, New York 1995
78. Gazali, Muhamed, Islam ili Krćanstvo izazov vremena, Sarajevo 2005
79. Karahodić, Mehmed, ISA a.s. u knjigama sufija, Sarajevo 2002
80. Marmarinta- Omar P. Mabaya, Bozija Jednoća: Konačno rjeenje proturiječnosti trojstva, Sarajevo 2003
81. Pekaric, Hajrudin -Dino, Sljedbenici knjige, Tuzla 2003
82. Tefsir ibn Kesir, Skraćena izdanje (Izabrao najispravnije verzije Muhamed Nesib er-Rifai), Sarajevo 2000
c) Nė gjuhėn Angleze:
83. The Holy Bible, King James Version, Michigan
84. Abdullah, Mishaal Ibn, What did Jesus really say? USA 2001
85. Abdurrahman, Abuhuraira, The Bible or the Quran which one is the word of God? Malaysia 2001
86. Abbott, Lyman, A Dictionary of Religious Knowledge, 1875, (Harper & Brothers, Publishers, NY)
87. Achtemier, Paul J., Harpers Bible Dictionary, San Francisco: Harper and Row, 1985
88. Buzzard, Anthony F. & Hunting, Charles F., The Doctrine of the Trinity - Christianitys Self-Inflicted Wound, 1994 (pa vend botimi)
89. Buzzard, Anthony, Who is Jesus? (pa vit dhe vend botimi)
90. Bowman Jr., Robert M., Why you should believe in the Trinity, 1989
91. Bernhard, A Short History of Christian Doctrine, 1966, (Fortress Press, Philadelphia, PA)
92. Cave, M.A.C., Is the Trinity doctrine divinely inspired? -------- 1996
93. Charles Scribners Sons, Encyclopaedia of Religion and Ethics, vol. XI, New York 1928
94. Dawud, Abdul Ahad, Muhamed in the Bible, Kuala Lumpur 1969
95. Deedat, Ahmed, Christ in Islam, Al Ain- U.A.E.
96. Deedat, Ahmed, The Choice, vol. II, New Delhi 2001
97. Doane, T.W., Bible Myths and Their Parallels in Other Religions, (pa vit dhe vend botimi)
98. Dictionary of New Testament Background, InterVarsity Press, Illinois, 2000
99. Encyclopaedia of Byblical, Theological and Ecclesiastical Literature, vėll. X, Harper&Brothers Publishers, New York 1894
100. Elwell, Walter A., Evangelical Dictionary of Theology, Baker Book House, Grand Rapids, Miēigan 1984
101. Eliade, Mircea, The Encyclopedia of Religion, 1987, Vol. 15, (Macmillan Publishing Company, NY)
102. Enciklopedia Britanica 2007, CD
103. Ghounem, Muhamed, 200 + ways the Quran corrects the Bible, Brooklyn NY 2003
104. Gunton, The Promise of the Trinity, (pa vit dhe vend botimi)
105. Hugh, H., Stannus, A History of the Doctrine of the Trinity in the Early Church, London 1882, Christian Life Publishing Co. 281 Strand London
106. Hislop, Alexander, The Two Babylons, 1916 (pa vend botimi)
107. Lamson, Alvan, The Church of the First Three Centuries, 1869 (Horace B. Fuller, Boston, MA)
108. Mckenzie, John L., Dictionary of the Bible, 1995
109. Norton, Andrews, A Statement of Reasons, 1872, Fifth edition, (American Unitarian Association, Boston, MA)
110. New Catholic Encyclopedia, 1967, vėll. XIV
111. Paine, Levi Leonard, A Critical History of the Evolution of Trinitarianism, 1900 (Houghton, Mifflin, and Company, Boston and New York; The Riverside Press, Cambridge)
112. Rath, Jeff, An Appeal to Trinitarian Christians, --------1997
113. Richardson, Alan, A Dictionary of Christian Theology, SCM Press LTD, 1969
114. Thomson, Ahmad & Ataur-Rahim, Muhammad, For Christs Sake, London 1996
115. The Harper Collins, Encyclopedia of Catholicism, 1995
116. The Jewish Encyclopedia, vėll. XII, KTAV Publishing House
117. The New International Dictionary of New Testament Theology", Vol. 2
118. The Harper Collins, Encyclopaedia of Catholicism, 1995 (pa vend botimi)
119. Wierwille, Victor Paul, Jesus Christ is not God, Ohio 1985
120. W. R. Halliday, The Pagan Background of Early Christianity, Liverpool: University of Liverpool, 1925
121. Weigall, Arthur, The Paganism in Our Christianity, 1928, (G. P. Putnam's Sons, NY, London)
d) Nė gjuhėn Arabe:
122. Ibėn Kethir, Ismail, Tefsirul Kuranil Adhim, Bejrut 1969
123. Ibn Tejmijje, El-xhevabus-sahihu limen bed-dele dinel mesih, pjesa e parė (pa vend dhe vit botimi)
124. Enciklopedia elektronike nė CD e nėntė koleksioneve tė haditheve, versioni i II.
e) Nė gjuhė tė tjera:
125. Gyndyz, Shinazi, Pavlus Hiristiyanligin Mimari, Ankara 2001
126. Lachatre, Maurice, Nouveau Dictionnaire Universel, Vėll. 1, Paris 1467
127. Smith, Adel, Il Dio che non cč, Alethes, Romė 2000
128. Hadot, P., La fine del paganesimo - Le Religioni del mondo classico, (nėn kujdesin e H.-C. Puech), Roma-Bari 1987
Libėrtha, Revista, Broshura:
129. Libėrth A duhet tė besosh nė trinitet? Roma 1996
130. Broshurė Cili ėshtė qėllimi i jetės? Roma 2000
131. Revista Zgjohuni, Maj 2006
132. Revista Zgjohuni, 8 Maj 2005
133. Revista Zgjohuni, 8 Shtator 2005
134. Revista Zgjohuni, Shkurt 2006
135. Revista Zgjohuni, 22 Prill 2005
136. Revista Zgjohuni, Korrik 2006
137. Revista Kulla e Rojes, 15 Dhjetor 2004, Roma
138. Revista Kulla e Rojes, 15 Maj 2004, Roma
139. Revista Kulla e Rojes, 15 Mars 1994, Roma
140. Broshurė Si mund ta gjejm rrugėn pėr nė parajsė, Roma 1993
141. Revista Argumenti, Shkurt 2006, nr. 2 (47), Prishtinė
142. Revista Dituria Islame, viti XIX, nr. 178, Maj 2005, Prishtinė
Web faqe Interneti:
143. www.zeriislam.com
144. www.islamidhekrishterimi.com
145. www.bibladhekurani.com
146. www.geocities.com/bibladhekurani
147. www.geocities.com/alcislam
148. www.erasmusi.org
149. www.mesohu.net
|
|
