| FENOMENI I SHPIFJEVE NDAJ KURANIT FAMĖLARTĖ |
FENOMENI I SHPIFJEVE NDAJ KURANIT FAMĖLARTĖ
Senad Maku
Atij nuk mund ti mvishet e pavėrteta nga asnjė anė; ėshtė i zbritur prej tė Urtit, tė lavdishmit. (Kuran: Fssilet 42)
Pėrkundrazi, Ne tė pavėrtetėn e godasim me tė vėrtetėn dhe ajo (e vėrteta) triumfon mbi tė ndėrsa ajo (gėnjeshtra) zhduket. (Kuran: Enbija 18)
Prej ēėshtjeve kryesore qė kundėrshtarėt e Islamit janė mundur tė hedhin baltė mbi tė e tė hapin polemika e dyshime rreth saj ėshtė ēėshtja e Kuranit dhe prejardhjes sė tij. Disa persona tė caktuar me njė mendjegushtėsi dhe gjykim jo tė kthjellėt, mundohen qė tė mbjellin farėn e dyshimit mbi autenticitetin (vėrtetėsinė) e tij si Libėr Hyjnorė. Shumė libra dhe revista e paraqesin Kuranin si njė vepėr tė mendjes njerėzore, krijuar prej njė mashtruesi tė Pejgamberisė. Shpifje dhe keqinterpretime tė tilla tė fesė Islame hasim edhe nė literaturėn shqipe, si p.sh. tek Ceta e profetėve tė Pjetėr Bogdanit. Kohėt e fundit janė edhe botimet e shtėpisė botuese Cakolli apo Tenda e cila luan rrolin e tutorit nga njė garniturė antiislame dhe e cila ka botuar njė seri librash me pėrplot shpifje e tė pavėrteta rreth Kuranit dhe parimeve tė fesė Islame nė pėrgjithėsi. Duke i shtuar kėtyre edhe njė luftė kulturore antiislame nga media tė ndryshme etj.. Pėrpjeket e tyre tė jashtzakonshme dhe puna e madhe qė kanė kryer ka patur njė objektiv tė qartė, atė tė ēoroditjes sė njerėzve tė thjeshtė e tė pafajshėm nėn maskėn e punimeve shkencore. Shpeshherė qėllimeve tė tyre u kanė shėrbyer edhe vegla njerėzore qė mbajnė emra muslimanė duke u munduar kėshtu tė provojnė se idetė e tyre tė krijuara me kaq mund pėrqafohen edhe prej muslimanėvetė zhvilluar e me horizont. (1)
Disa mundohen tė paraqiten pėrpara masės me maskėn Islame, duke menjanuar tekstet e tija, e duke ndryshuar koncepte e parime bazė, pėr interesa tė ndryshme, nė shumė raste politike e financiare. Disa tė tjerė hedhin dyshime se Muhamedi a.s. duhet tė jetė autorė i vetėm i kėtij libri, e shumė e shumė shpifje dhe trillime nė adresė tė Islamit, Kuranit dhe Muhamedit a.s. Shumė kemi dėgjuar e shumė kemi pėr tė dėgjuar
Kurani vet ju pėrgjigjet kėtyrė trillime me njė pėrgjigje tė saktė dhe vendimtare, ku Allahu xh.sh. thotė:
Nuk ėshtė e logjikshme tė mendohe se ky Kuran ėshtė i trilluar prej dikujt pos All-llahut, por ėshtė vėrtetues i asaj (shpalljes) qė ishte mė parė, dhe sqarues e komentues i librit. Nuk ka farė dyshimi se ėshtė (i zbritur) nga Zoti i botėve. Pėrkundėr kėsaj, ata (idhujtarėt) thonė se atė e trilloi ai (Muhammedi). Ti thuaj: Sillne pra ju njė kaptinė tė ngjajshme me kėtė, madje thirrni kė tė doni nė ndihmė, pos All-llahut, po qe se jeni tė drejtė nė atė qė thoni. Por ja, ata pėrgėnjeshtruan atė (Kuranin) pa e kuptuar dhe pa ju ardhur shpjegimi i tij. Po kėshtu, gėnjenin dhe ata qė ishin mė pėrpara. Shiko si ishte pėrfundimi i zullumqarėve. Ka prej tyre (te tė cilėt u dėrgua Muhammedi) qė e besojnė atė(Kuranin), e ka prej tyre edhe asaish qė atė nuk e besojnė. Zoti i njeh ė sė miri kokėfortit. (Junus 37-40) (2)
1. Teoria mė e pėrhapur midis jomuslimanėve ėshtė ajo se Muhamedi ėshtė autorė i Kuranit. Pėr ta kuptuar pozicionin e tyre ėshtė e rėndėsishme tė mbajmė parasysh se ēfarė thotė Kurani mbi burimin e tij. Kurani tregon qartė, ku thotė:
Se me tė vėrtetė ai ėshtė Kuran i famshėm. Ėshtė i zbritur prej Zotit tė botėve. (Vakia 77,80)
E edhe ai (kurani) ėshtė shpallje (zbritje) e Zotit tė botėve. Atė e solli shpirti besnik (Xhibrili). (Shuara 192-193)
Por mė tepėr mėnyra se si kjo thuhet tė jep pėrshtypjen se fjalėt burojnė nga Krijuesi tek krijesat. Po tė shikohen tėrė kapitujt, pėrveē kapitullit 9 fillojnė me formulėn: Me emrin e Allahut, Mėshiruesit, Mėshirbėrėsit. Poashtu arsyeja e cila hedh poashtė tezėn se Muhamedi ėshtė autorė i Kuranit ėshtė fakti se ai ishte njė njeri analfabet (nuk dinte shkrim-lexim), kjo ėshtė edhe njė nga gjėrat qė i sodit mė sė tepėrmi kritikėt e Muhamedit a.s. se ai jetoi mes popullit tė tij dyzet vjet pa treguar as edhe njė herė ndonjė shenjė diturie tė madhe. Si mundet atėherė tė shpjegohet qė ai arriti tė krijojė Kuranin madhėshtia e tė cilit ėshtė e pakrahasueshme? Madje fenomenin e analfabetizmit tė Pejgamberit Muhamed a.s. e tregon edhe Kurani:
Ti (Muhammed) nuk ishe qė lexon ndonjė libėr para kėtij, e as qė shkruajshe atė me dorėn tėnde tė djathtė, pse atėherė do tė dyshonin ata tė prishurit. (Ankebut 48)
Atėher si mund tė jetė e arsyeshme dhe a mund tė pranojė logjika qė njė analfabet tė jetė autorė i njė libri kaq madhėshtorė, plot dituri e pėrkushtim dhe sfidues i gjithėsisė, si Kurani? Njė njeri i paarsimuar, pa parė derėn e shkollės, tė sjellė e tė predikojė njė sistem individual, familjar, shoqėrorė, ekonomik dhe juridik tė patėmeta, bie nė kundėrshtim me aparencėn mendore e logjike. E sidomos po tė jetė ky sistem aq i shkėlqyer sa tė zbatohet pėr shekuj tė tėrė nga njė sėrė kombesh miq e armiq midis tyre e tė ruajė gjer mė sot freskin e vet! (3)
Pa dyshim ashtu si dje, edhe sot, ėshtė po ai Person i pa shkrim e i palexim qė u ka bėrė e u bėnė sfidė tė gjithave ējanė shkruar e thėnė dijetarėve dhe letrarėve mė tė mėdhenjė, nė tė njėjtėn kohė, gjithė njerėzimit! Sot, kur pranohet se shkencat, nė njė kėndvėshtrim, kanė arritur majat, ai u thotė fizikantėve, kimistėve, astronomėve, mjekėve, sociologėve, poetėve e shkrimtarėve, tė gjithė njerėzve tė shkencės e tė letėrsisė, kėshtu: Bėhuni bashkė e sillni jo shumė, por vetėm njė pjesė sa njė sure e Kuranit!. (4) Ku Allahu xh.sh. i thotė Muhamedit a.s. qė thuaj atyre qė pretendojnė se Kurani ėshtė vepėr e njeriut:
Thuaj: Edhe sikur tė bashkoheshin njerėzit dhe xhinėt pėr tė sjellė njė Kuran tė tillė, ata nuk do tė mund tė bėnin si ky sado qė do ta ndihmonin njėri - tjetrin. (Isra 88)
E nė qoftė se jeni nė dyshim nė atė qė Ne ia shpallėm gradualisht robit tonė, atėherė sillnie ju njė kaptinė tė ngjashme si ai (Kurani) dhe thirrni (pėr ndihmė) dėshmitarėt tuaj (zotėrat) pos All-llahut, nėse jeni tė sinqert (nė thėniet tuaja se Kurani nuk ėshtė prej Zotit). (Bekare 23)
Pėrkundėr kėsaj, ata (idhujtarėt) thonė se atė e trilloi ai (Muhammedi). Ti thuaj: Sillne pra ju njė kaptinė tė ngjajshme me kėtė, madje thirrni kė tė doni nė ndihmė, pos All-llahut, po qe se jeni tė drejtė nė atė qė thoni. (Junus 38)
Apo, pse ata thonė: Ai (Muhammedi) e trilloi atė (Kuranin). Thuaj: Formuloni pra, dhjetė kaptina si ai (Kurani) ashtu tė trilluara (siē thoni ju) dhe thirrni, pos All-llahit, po qe se jeni tė drejtė (ēka thoni), kė tė mundeni pėr ndihmė! (Hud 13)
Ndryshimi mes mėnyrės sė shprehjes sė Kuranit dhe mėnyrės sė shprehjes sė Pejgamberit Muhamed dallohet mjaft lehtė. Ndėrmjet stilit shprehės gjuhėsor-letrar tė Kuranit dhe stilit tė hadithėve-porosive tė Pejgamberit a.s., ka njė ndryshim aq tė madhė, sa qė arabėt i gjenin tė pėrshtatshme shpjegimet jashtkuranore tė Pejgamberit ndaj formave tė tyre tė bisedės dhe dialogut, kurse pėrballė Kuranit se merrnin dot veten nga habia dhe mahnitja. Duke lexuar porositė e Pejgamberit, pėrvijohet pas tyre imazhi i njė njeriu qė mendon e bisedon i pėrvuajtur e i pėrulur me frikėn ndaj Allahut. Kurse nė zėrin e Kuranit ndihet njė guxim i lartė, njė vizion tronditės e njė tingėllim madhėshtorė. Ndėrkaq, ėshtė as e mundur dhe as e pranueshme logjikisht qė nė shprehjen e njė njeriu tė sendėrtohen aty pėr aty dy stile aq tė ndryshėm nga njėri-tjetri. (5) Kėtu tregohet se Muhamedi ėshtė njė njeri si tė tjerėt me dallimin e vetėm, se atij i shpallet relevatė nga Zoti xh.sh., gjė tė cilėn e pohon vetė Kurani:
Thuaj: Unė jam vetėm njeri, sikurse ju, mua mė shpallet se vetėm njė Zot ėshtė Zoti juaj, e kush ėshtė qė e shpreson takimin e Zotit tė vet, le tė bėjė vepėr tė mirė, e nė adhurimin ndaj Zotit tė tij tė mos pėrziejė askė. (Kehf 110)
Sikur autorė i Kuranit tė ishte Muhamedi a.s. pėrse nuk e dėgjuan asnjėher ta pranonte apo ta theksonte vet, njė gjė tė tillė?
2. Shpifja tjetėr qė i adresohet Muhamedit a.s. ėshtė pėrfitimi material si motiv. Ndoshta Muhamedi a.s. ishte dhėnė pas pasurisė, ndai ia atriboi Kuranin Allahut xh.sh. me qėllim qė tė pėrfitonte mė tepėr. Megjithatė kjo hipotezė nuk pėrputhet me faktet historike.
Pėr ata qė e njohin mėnyren e tė jetuarit tė Muhamedit, vetėm aludimi nė pėrfitimin material ėshtė njė ofendim i rėndė. Deri nė detaje ėshtė pėrshkruar nė dokumente historike mėnyra e tij e tė jetuarit si para Pejgamberisė poashtu edhe mė pas deri nė vdekjen e tij. Nuk ka dyshim, Muhamedi a.s. ka qenė i pasur para se tė dėrgohej Pejgamber me pasurinė e shoqės sė tij, Hatixhes r.a. (6)
Pra pozita finansiare e Muhamedit a.s. ishte shumė mė e mirė pėrpara se sa pas Pejgamberisė sė tij. Nė moshėn 25 vjeēare (15 vjetė pėrpara se ai tė shpallej Pejgamber) u martua dhe jetoi nė mes tė rehatisė me Hatixhen r.a. e cila ishte njė tregtare e pasur. Pas Pejgamberisė sė tij, standarti i jetės dhe gjendja e tij financiare nuk ishin pėr tu pasur zili.
Transmetohet qė shpeshherė ushqimi i tij i vetėm ditor ishin ca hurma. Njė nga gratė e Muhamedit a.s. tregon se zjarri nė shtėpin e tyre mund tė rrinte njė deri nė dy muaj pa u ndezur, ngaqė nuk kishte asgjė pėr tu gatuar. I vetmi mjet pėr tė jetuar ishin hurmat dhe uji. Nganjėher kėsaj diete i shtohej edhe qumėshti i dhisė, tė cilin ia dhuronte populli i Medinės.
Umeri r.a. tregon: Vėrtet e kam parė tė dėrguarin e Allahut s.a.v.s. gjatė tėrė ditės (me bark) tė pėrkulur (nga uria) nuk kishte as hurma tė kėqija, qė ta mbushte barkun e tij. (7)
Martin Lingsi nė librin e tij:Muhamedi a.s.: Jeta e tij bazuar mbi burimet mė tė hershme thotė: Pejgamberi dhe familja e tij jetonin nė njė jetė plot kursime. Aisha tregon se pėrpara (pushtimit tė) Kaiberit ajo nuk kishte ngrėnė kurrė hurma aq sa tė ngopej. E tillė ishte varfėria e kėtyre njerėzve, sa gratė e Pejgamberit nuk i kėrkuan kurrė atij ndonjė gjė pėrveē atyre gjėrave mė tė nevojshme pėr jetėn. (8)
Enesi thotė: Nuk e di ndonjėher Resulullahu s.a.v.s. nė jetėn e vet ka parė pogaēe tė butė dhe taze, apo samun, a as dele tė tėrė tė pjekur nė shtėpinė e vet. Aisheja r.a. ka thėnė: Nė shtėpinė e Resulullahut a.s. rrallėherė ndizej zjarri, ndoshta, dy-tri herė nė dy muaj, e Urvete pyeti: E me ēka ju ka ushqyer? U pėrgjigja: Me hurma dhe me ujė. (9) Shumė herė Pejgamberi a.s. dhe familja e tij flinin nė uri tė plotė dhe kanė mbuluar trupin e tyre me rrobe tė harnuara. (10)
Umeri r.a. e pėrshkruan dhomėn e Muhamedit a.s. si njė kthinė skajshmėrie tė vobektė: me krejt tri lėkura tė thara bagėtie pėr shtrirje dhe vetėm njė grusht elb diku nė qoshe pėr ushqim. Nga sytė mė dolėn lotė. Ai mė tha: Pėrse po qan? Unė iu pėrgjigja: O Pejgamber i Allahut! E si tė mos qaj, kur shoh se nė ēgjendje ndodhesh. O Pejgamber i Allahut! Lutu qė Allahu tė na japė tė ngrėna tė bollshme. Si ka mundesi qė Persianėt dhe Bizantinėt tė cilėt nuk kanė fe tė vėrtetė dhe adhurojnė jo Allahun por mbretėrit e tyre Kaizerin dhe Kohesrohen- tė jetojnė nė kopshte tė lulėzuara, e buzė shatėrvanėve tė pastėr, ndėrsa Pejgamberi i zgjedhur dhe robi i nėnshtruar i Allahut jeton nė njė varfėri tė plotė! Pejgamberi iu pėrgjigjė: O Umer akoma vazhdon tė dyshosh pėr kėtė gjė? Qetėsia dhe rehatia nė botėn e pėrtejme janė shumė mė tė mira se qetėsia dhe rehatia nė kėtė jetė. Tė pafetė po shijojnė shumė tė mira nė kėtė botė ndėrsa pėr ne kėto tė mira janė rezervuar tė tėra nė jetėn tjetėr. (11)
Kur Muhamedi a.s. filloi tė thėrriste arabėt tek Zoti i vetėm, i vėrtetė, ata i premtuan gjithēka vetėm tė hiqte dorė nga ky mision. I premtuan pasuri tė pafundme, gratė mė tė bukura, pozitėn mė tė lartė. Por ja ēfarė ishte pėrgjigja e Pejgamberit Muhamed a.s.: Sikur tė mė jepni hėnėn nė krahun e majtė dhe diellin nė krahun e djathtė, unė nuk do tė heq dorė nga thirrja e Allahut. (12) Cfarė nėnshtrimi prekės!
Muhamedi a.s. kurdoherė qė merrte ndonjė dhuratė (si nė rastin kur kryetari i Fidakut i dhuroi 4 deve tė ngarkuara me mall) ai ia shpėrndante atė tė varfėve dhe spranonte tė merrte asgjė pėr vete. Kur Muhamedi a.s. vdiq ai nuk kishte kurfarė parash. Pasuria e vetme ishin 7 dinarė tė cilat ai u shpėrndau tė varfėrve disa ditė pėrpara se tė vdiste duke patur frikė se mos i linte prapa. (13)
Ka gjithashtu edhe mjaft raste tė tjera tė cilat tregojnė se jeta e Muhamedit a.s. nga fillimi i Pejgamberisė sė tij deri nė vdekje ishte njė jetė qėndrueshmėrisht e kursyer dhe plotė privime. Ideja se qėllimi i tij ishte pėrfitimi material nuk pėrputhet me faktet historike. Siē vė re edhe Enciklopedia e Re Katolike, vol I, fq. 1001 : Thuhet se frymėzimi kryesorė qė e shtyu Muhamedin pėr tė kryer revolucionin e tij fetarė ishte thjeshtė pėrfitimi ekonomik. Kjo hipotezė nuk u pėrshtatėt fakteve qė ne njohim. (14)
3. Shpifja tjetėr ėshtė se Muhamedin a.s e shtyu pėr krijimin e Kuranit dėshira pėr pushtet dhe lavdi. Poashtu edhe kjo hipotezė nuk pėrputhet me faktet historike. Ai pėr vite tė tėra pėrjetoi poshtėrimin nga arabėt ku shumė lehtė mund tė ishte udhėheqės i tyre pasiqė ata vetė ia kishin ofruar kėtė gjė, siē e cekėm mė lartė. Edhe kur arriti tė bėhej udhėheqėsi i tėrė bashkėsisė sė besimtarėve mbeti po i njėjti. Por mė tepėr karakteri i tij tregon qartė se ai nuk ishte i etur pėr pushtet e as pėr lavdi personale.
Muhamedi a.s. ishte njė shembull i mahnitshėm pėruljeje. Me gjithė rangun shoqėrorė si pejgamberė qė ishte, e me gjithė pėrgjegjėsinė e madhe si burrė shteti Muhamedi a.s. angazhohej edhe nė punė shtėpie. Ai kujdesej pėr veshjet, riparonte kėpucėt dhe milte dhinė e tij.
Erdhi njė kohė kur muslimanėt filluan me shenjė respekti tė ēohen nė kėmbė pėr para tij, por Pejgamberi a.s. i ndaloi njė gjė tė tillė. Poashtu Pejgamberi a.s. punonte bashk me shokėt e tij, edhe pse shokėt nuk kishin dėshirė qė ta lejonin Muhamedi a.s. qė tė punonte si shenjė respekti, nderi ndaj tij. Muhamedi a.s. iu pėrgjigjte: E di qė doni tė mė bėni njė nder, por nuk do tė doja.
Pasuesit e tij ishin gjithmon tė gatshėm tė bindeshin, por ai gjithmon ngulte kėmbė se bindja duhet treguar nda Allahut xh.sh. e jo ndaj ti personalisht. Njėher atij iu afrua njė i huaj i cili pothuaj dridhej nga nderimi qė kish pėr tė, Muhamedi a.s. i tha qė tė afrohej e pastaj plot ngrohtėsi i hodhi dorėn nė qafė duke i thėnė: Qetėsohu vėlla, unė jam vetėm biri i njė gruaje e cila hante bukėn thatė. (15)
Muhamedi a.s. ishte lutur qė varri i tij dhe personaliteti i tij te mos ktheheshin nė idhull pas vdekjes sė tij. Mos e ktheni varrin tim nė njė vend adhurimi,Mos mė lėvdoni mua ashtu siē lėvdojnė krishterėt Isain, birin e Merjemes, por thoni: Ai ishte rob i Allahut dhe lajmėtar i Tij.
Ato qė thojnė se Muhamedi e shkroi vet Kuranin me qėllim qė ti knaqte ambicjet e tij pėr pushtet dhe lavdi, mund tė them se: Muhamedi a.s. natyrisht qė do ti kishte hequr nga Kurani ato ajete tė cilat mund ti binin ndesh me ambicjet e tij. Por ai nuk e bėri kėtė. E pėrse duhej tė shkruante ai njė libėr i cili e detyronte ti thoshte popullit se ai ishte i pafuqishėm dhe nuk dinte asgjė mbi forcat e mistershme, se ai nuk kishte sjellė asnjė doktrinė (parim) tė re, se unė nuk di tė shkruaj dhe tė lexojė dhe se ky libėr nuk ishte fjalė e tij, etj. etj. (shih ajetet: Araf 188, Huxhurat 6, Kasas 86, Kehf 110, Enam 50 etj.). Po tė jetė se Muhamedi a.s. ka patur pėr motiv gjatė shkrimit tė Kuranit, dėshirėn e marrė pėr pushtet atėher ėshtė mjaft e vėshtirė tė shpjegohet ekzistenca e kėtyre ajeteve. (16)
4. Teoria se Muhamedi a.s. e krijoi Kuranin me qėllim qė tė bashkonte dhe ēlironte arabėt, ėshtė e vėshtirė tė mbrohet se bashkimi i arabėve nuk ishte qėllimi i tij sepse ideja qė qėndron nė thelb tė Kuranit ėshtė njė bashkim i njerėzve nėn ombrellėn e Allahut pa dallim ngjyre, race apo kombi. Po tė jetė se uniteti i arabėve ishte ėndėrra e pėrhershme e Muhamedit a.s., atėher ai mjaft mirė do tė kishte pranuar ofertėn pėr tu bėrė mbret i Arabisė dhe nė kėtė mėnyrė do ta pėrdorte pushtetin dhe influencėn e tij pėr tė ndėrtuar njė Arabi tė bashkuar. Por Muhamedi a.s. e refuzoi njė ofertė tė tillė. Kėshtu tė pohosh se Muhamedi a.s. kishte pėr qėllim arritjen e pushtetit, lavdisė, apo bashkimin e arabėve nėpėrmjet tė shkruarit tė Kuranit dhe atribuimin e tij Allahut, ėshtė njė naivitet i paskrupullt.
Fakte tė tjera qė hedhin poshtė tezėn qė Muhamedi a.s. ėshtė autorė i Kuranit ėshtė se vetė Muhamedi korigjohet nė veprimet e tija nga Kurani. Pėr kėtė do tė mjaftonte tė pėrmendej rasti kur Hamza r.a. axha i Pejgamberit a.s. u vra nė betejėn e Uhudit. Me nxitjen e Hindit, gruas sė Ebu Sufjanit trupi i tij u masakrua keq. Kur Pejgamberi a.s erdhi dhe pa ēfarė kishte ngjarė ai tha: Kurr nuk kam ndjerė nė shpirt zemėrim si ky qė po provoj nė kėto ēaste, kur Allahu tė mė ndihmojė herėn tjetėr qė tė fitoj mbi Kurejshėt. Betohem se do tė masakroj, dėrmoj tridhjetė nga tė vdekurit e tyre. Por menjėher pas kėsaj atij i erdhi ajeti Hyjnor ku ja tėrhjek vėrejtjen:
Nė qoftė se doni tė merrni hak, atėherė ndėshkoni nė atė masė sa jeni ndėshkuar ju; e nėse duroni pa dyshim ai ėshtė mė i mirė pėr ata qė durojnė. (Nahl 126)
Dhe ėshtė e vėrtet se ai nuk e pėrmbushi kėrcėnimin e tij, nė tė kundėrtėn ai e ndaloi pėrgjithmon masakrimin e kufomave pas betejės. (17)
Nė mėnyrė tė ngjajshme kur Pejgamberi a.s. u plagosė nė luftėn e Uhudit, ai i mallkoi armiqt duke thėnė: Si mund tė begatojė ai popull qė plagosė tė Dėrguarin e Allahut!. Si pėrgjigje ndaj kėtij mallkimi zbritėn ajetet, pėr tja tėrhjekur vėmendjen Pejgamberit a.s. (shih: Ali Imran 128-129) (18)
Poashtu shembulli tjetėr, kur erdhėn disa mushrik tė Mekės dhe ia bėn disa pyetje rreth ndodhive tė padėgjuara nė Hixhaz, dhe u zgjodhėn pėr tė provuar nėse Pejgamberi a.s. zotronte ndonjė burim diturie mbi gjėrat e fshehta dhe tė papara. Pėrgjigja e Pejgamberit a.s. ishte Nesėr do tua them por ai nuk tha Po tė dojė Allahu, kur u kthyen ditėn tjetėr atij iu desh ti largojė dhe kjo gjė vazhdoi 15 ditė mė radhė. Atij nuk i ardh asnjė lajm nga Allahu xh.sh., dhe mandej i erdh ajeti qė ja tėrhjek vėrejtjen nė form qortimi, nėpėrmjet Xhebrailit ku thotė:
Dhe mos thuaj kurrsesi pėr ndonjė ēėshtje: Unė do tė bėj kėtė nesėr! Vetėm (nėse i shton): Nė dashtė All-llahu! E kur tė harrosh, pėrmende Zotin tėnd dhe thuaj: Shpresohet se Zoti im do tė mė japė udhėzim edhe mė tė afėrt prej kėtij (tė as-habi kehfit). (Kehf 23-24) (19)
Martin Lings, te vepra e cituar, fq. 77, duke trajtuar domethėnien e kėsaj pritjeje pak a shumė tė gjatė shprehet: Vonesa e pėrgjigjes Hyjnore, ndonėse e dhimbshme pėr Pejgamberin dhe pasuesit e tij, ishte mė tė vėrtet njė forcė mė e madhe pėr tė. Armiqt e mohuan domethėnien e kėsaj vonese, por pėr ata kurejsh qė ishin akoma tė pavendosur ky fakt ishte njė pohim i qartė i asaj se Fjala e Shenjtė i vinte Muhamedit nga Qielli dhe ai as nuk kishte gisht e as nuk mund ta kontrollonte atė. Ėshtė e kuptueshme poqėse Muhamedi do tė kishte trilluar tė gjitha ato ēfar kishte thėnė mė parė, nuk do tė ishte vonuar kaq gjatė pėr kėtė trillim tė ri, veēanėrisht nė njė ēast tė tillė ku rreziku qe mjaft i madh. (20)
Nė Kuran, mė se 50 vende, Pejgamberit i thuhet Tė pyesin ty pėr... dhe i jepen pėrgjigje qė fillojn me urdhėrin Thuaj. Ėshtė krejt e qartė se ėshtė Allahu qė u jep pėrgjigje pyetjeve, pėr ēėshtje tė tilla si haramet dhe hallallet e ndryshme, rreth ndodhive tė padėgjuara tė kaluara, Dhulkarnejni, forma e dhurimit, shpirtit etj.etj., qė njė njeri e ka krejt tė pamundur tu japė pėrgjigje tė specializuara veē e veē, kurr nuk mund tė jetė brenda mundėsive tė njė njeriu. Ndėrkaq, ndodhte edhe qė nė rastin e pyetjeve tė tilla, Pejgamberi heshte sepse priste ajetin qė do ti zbriste si pėrgjigje. Ndodhte qė kalonin ditė tė tėra e atij nuk i vinte lajmėtari i qiellit, saqė disa filluan tė talleshin me tė duke i thėnė: Tė la Zoti ty... Hoqi dorė prej teje, etj., derisa zbriti ajeti:
Zoti yt nuk tė ka lėnė, as nuk tė ka pėrbuzur. (Duha 3) (21)
Cili autorė e kėrcėnon vehten nė veprėn e vet qoftė edhe nė emėr tė dikujt tjetėr ose me gojėn e dikujt tjetėr? Pėr mė tepėr, ndėrsa pretendon se flet nė emėr tė Allahut, a mund tė bėjė ndonjė deklaratė qė do ti sillte dėm pretendimit tė vet? Gjithashtu, a fut nė librin e vet shprehje akuzuese ndaj vetes? Kurse nė Kuran thuhet:
Sikur tė trillonte ai (Muhammedi) pėr Ne ndonjė fjalė! Ne do ta kapim atė me fuqinė Tonė. E pastaj do tia kėputnim atij arterien e zemrės. (Hakka 44-46)
Nė Kuran Muhamedit a.s. i tėrhiqet vėrejtja pėr mospjesmarrėsit e fushatės sė Tebukut: Pse u dhe leje atyre?. (22) Nė Kuran tregohet pėr martesėn me Zejnepen, gruan e Zejdit, gjė qė vet Pejgamberi a.s. nuk kishte dėshirė qė tė martohej me tė, por urdhėri qe i tillė qė tė martohej me tė, qė ti tregonte se Zejdi nuk ėshtė djali i Muhamedit a.s.. Pejgamberi i thoshte bir libertit tė vet Zejdit, por Allahu xh.sh., me anė tė njė ajeti, e hoqi birėsimin:
All-llahu nuk krijoi dy zemra nė gjoksin e asnjė njeriu e as nuk ua bėri gratė tuaja, prej tė cilave largoheni me dhihar nėna tuaja, (duke krahasuar shpinėn e gruas me atė tė nėnės), e as nuk ua bėri djem tuaj tė adoptuarit tuaj (fėmijėt e tjetėrkujt qė po i adoptoni si tė juaj). Kėto janė vetėm thėnie tuaja qė i shqiptoni me gojėt tuaja, e All-llahu e thotė atė qė ėshtė realitet, dhe Ai udhėzon nė rrugėn e drejtė. (Ahzab 4)
Poashtu Pejgamberi a.s. do tė qendronte pėr tia falur namazin e tė vdekurit kreut tė hipokritėve, Ibn Thelulit, meqė e njihte pėr musliman, por e la sepse e paralajmėroi Allahu, ku i thotė:
Dhe asnjėrit prej tyre kur tė vdesin, mos ia fal namazin (e xhenazės) kurrė, e as mos qėndro pranė varrit tė tij (pėr lutje e vizitė), pse ata mohuan All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij dhe vdiqėn kryeneēė. (Tevbe 84) (23)
Tė gjitha kėto urdhėra apo ndalime tė ngjajshme tregojnė se ai kurrė nuk vreponte me kokė tė vet, se ai ishte njė pėrfaqėsues qė vetėm zbatonte urdhėrat e Allahut xh.sh.. Edhe sjelljet nuk i ndryshonte sipas vetes, por pas paralajmėrimit ose tėrheqjes sė vėmendjes sė Allahut, ku thotė Allahu xh.sh. nė Kuran pėr Muhamedin a.s.:
Dhe ai nuk flet nga dėshira. Ajo nuk ėshtė tjetėr pos shpalljes qė i shpallet. (Nexhm 3-4)
5. Disa nga armiqt e Islamit pretendojnė se arabėt janė autorė dhe reveluesit e vėrtet tė Kuranit. Nė periudhėn kur zbriti Kurani, poezia kishte marrė njė zhvillim tė jashtzakonshėm. Njerėzit e pėrdornin tė folurit poetik pothuajse edhe nė bisedat e zakonshme dhe grindjet. Cdo vit organizoheshin konkurse poetike dhe poezia fituese shkruhej mbi njė copė me shkronja tė arta dhe varej nė muret e Qabes pėr tė qėndruar aty gjer nė konkursin e vitit tė ardhshėm. Me fjalėt e poetėve, tė cilėt konsideroheshin si heronj kombėtarė, fiset hynin nė luftė ose bėnin paqe. Meqė Muhamedi a.s. ishte rritur nė mesin e tyre, tė gjithė Mekasit e dinin fort mirė se ai sishte marrė kurrė as me poezi, as me prozė poetike, as me ligjėratė prozaike. Ndėrkaq, shprehjet enigmatike dhe mrekullore tė Kuranit nuk u ngjanin as shprehjeve tė tij, as tė tė tjerėve, ato nuk hynin as nė fushėn e poezisė dhe as tė prozės sė zakonshme dhe asaj poetike, por, me origjinalitetin e tyre tė posaēėm, i mrekullonin dhe i magjepsnin tė gjithė! Prandaj, parėsia e politeistėve tė cilėt kėrkonin ti largonin njerėzit nga Kurani, pėrpiqeshin ti kundėrviheshin, sipas tyre, me kėto fjalė: Po tė themi se ėshtė poezi- sėshtė, po tė themi se ėshtė prozė poetike- sėshtė,po tė themi se ėshtė fjalė orakulli-sėshtė; as si vepėr e njė tė ēmenduri- sngjan; po u themi njerėzve se ėshtė magji, prandaj ti mbyllin veshėt se, ndryshe i zė magjia!. Por, ndėrsa mblidheshin, diskutonin e vendosnin sė bashku kėshtu, kur vinte nata, nuk rrinin dot pa shkuar fshehurazi nga njeri-tjetri pėr tė ndėgjuar Kuran! (24)
Njerėz qė e donin tė vėrtetėn, si poetėt e njohur Hansa dhe Lebid pasi u bėnė musliman, e lanė poezinė dhe, kur kėrkohej tė bėnin poezi, shkruanin njė sure nga Kurani dhe ua dėrgonin kėrkuesve duke ua theksuar kėto fjalė: Pas kėndimit tė Kuranit, unė kam turp tė shkruaj poezi. (25)
E kemi tė qartė faktin, se ēdo Pejgamber ėshtė dėrguar tė sfidojė popullin e tij nė ēėshtjen mė tė pėrhapur ndėr ta. P.sh.: Musai a.s. u dėrgua nė njė popull, ku magjia ishte shumė e pėrhapur dhe ai me mrekullitė e Zotit i sfidoi dhe i mahniti ata. Kėtė mrekulli e tregon Kurani i Madhėrueshėm:
Ai (Musai) e hodhi shkopin e vet, kur ja, u shfaq gjarpėr i vėrtetė. Ai (Musai)tha: Hidhniju! Ekur hodhėn ata (shkopinjė e litarė), magjepsėn sytė e njerėzve, i frikėsuan ata dhe sollėn njė magji tė madhe. E Ne e frymėzuam Musain (duke i thėnė): Hidhe shkopin tėnd! Kur qe , ai gėlltiste atė qė kishin magjepsuar. Atėherė u dėshmua e vėrteta dhe u zhduk ajo qė kishin pėrgatitur. Aty u mundėn ata (magjistarėt dhe faraoni) dhe u kthyen tė poshtėruar. E magjistarėt u hodhėn (u pėrulėn) nė sexhde), Dhe thanė: Ne i besuam Zotit tė gjithėsisė, Zotit tė Musait dhe tė Harunit! (Araf 107, 116-122) (26)
Ndėrsa Isai a.s. u dėrgua nė njė popull qė e njihte mjekėsinė e shėrimin e sėmundjeve. Poashtu mrekullia e tij ishte pikėrisht nė sfidimin e tyre nė atė fushė. Ja si e tregon Kurani kėtė fakt:
Dhe, tė dėrguar te bijtė e Israilit: unė kam ardhur nga Zoti juaj me argument, unė nga balta ju bėj diē si shpendi, i fryej atij dhe ai me lejen e All-llahut bėhet shpend, unė i sheroj tė verbėrit, tė sėmurit ne lėkurė, dhe unė me lejen e All-llahut ngjalli tė vdekurit: unė ju tregoj pėr atė qė e hani dhe pėr atė qė e depononi nė shtėpiat tuaja. Vertetė, kjo ėshtė fakt pėr ju nėse jeni besimtarė. (Ali Imran 49) (27)
Ndėrsa Kurani erdh si mrekulli nė njė popull qė krenoheshin me letėrsi e ligjėrim, duke i sfiduar ata me mėnyrat e tija tė jashtzakonshme e tė shkėlqyera nė tė shprehur dhe nė ligjėrim! Velid Ibnul Mugire, njė jomusliman i parisė sė Mekkes, pasi e dėgjoi Kuranin, ndėr tė tjera tha: Kurani ka njė ėmbėlsi, qėndron nė njė lartėsi... dhe mbi tė gjitha nuk ėshtė fjalė njeriu. Ndėrsa prof. Sadik er Rafii, ndėr dijetarėt e letėrsisė arabe tė shekullit tė kaluar, nė librin e tij Mrekullia e Kuranit, fq. 218, thotė: Pas daljes nė pah tė Kuranit, arabėve su mbetėt mė emėr nė listėn e letėrsisė, pasi kjo mrekulli i sfidoi.... (28)
E si mund tė mendojmė pastaj se Kurani ėshtė autorėsi e arabėve?!
6. Shtrohet pyetja: A janė xhindėt apo djalli autorėt e vėrtetė tė Kuranit?
Kur lexojmė ajetet e Kuranit nė vijim, do ta kemi shumė tė thjeshtė ti pėrgjigjemi negativisht pyetjes tė lartpėrmendur:
Thuaj: Mua mė shpalllet se njė grup i vogėl nga xhinėt i vuri veshin dhe dėgjoi (Kuranin) dhe (kur u kthyen te tė vetėt) thanė: Ne kemi dėgjuar njė Kuran qė mahnit, qė udhėzon nė tė vėrtetėn, andaj ne i besuam atij dhe Zotit tonė, kurrsesi nuk do tia shoqėrojmė mė askė. (Xhinn 1-2)
Shtrohet pyetja: A ėshtė e mundur qė ata vetė ta kenė shkruar kėtė libėr e njėkohsisht tė mahnitėn prej veprės sė tyre nė kėtė mėnyrė dhe pėr mė tepėr tė shkojnė te populli i tyre dhe tė thirrėn tė besojnė nė njėsin e Allahut? Pastaj vėreni se si kontaktuan ky grup me popullin e tyre, pas dėgjimit tė Kuranit:
Thanė: O populli ynė, nė dėgjuam njė libėr tė shpallur pas Musait, qė vėrteton atė para tij, qė udhėzon nė tė vėrtetėn dhe nė rrugėn drejtė! O populli ynė, pėrjigjuni thirrėsut tė All-llahut dhe besoni atij! Ai ju falė mėkatet tuaja dhe ju shpėton prej njė dėnimi plot vuajtje. (Ahkaf 30-31)
Nė kėtė citat poashtu njė shprehje e tyre Ne dėgjuam njė libėr tė shpallur, nėse janė xhinėt autorė tė Kuranit pse nuk thanė: Ja libri qė shkruam e vetėmshpallėm! Dallim i madh nė mes dy shprehjeve, pėr ata qė mendojnė dhe drejt logjikojnė?! (29)
Disa studiues kanė sygjeruar se ndoshta autorė i Kuranit ka qenė Djalli. Dobėsia e kėsaj hipoteze duket nė fjaktin se Kurani, jo vetėm qė e mallkon djallin dhe e deklaron atė armikun mė tė madh tė njerėzve, por urdhėron se para leximit tė Kuranit njeriu duhet sė pari tė kėrkojė mbrojtje nga djalli tek Allahu xh.sh. :
Kur tė lexosh Kuranin kėrko mbrojtjen e All-llahut prej djallit tė mallkuar. (Nahl 98) (30)
Poashtu nė Kuran thuhet nė hapje tė librit: Me ndihmėn e Allahut mbrohem prej dėmit tė djallit tė mallkuar. (31) Nė qoftėse djalli ėshtė autorė i kėtij libri, kėtu ai e ka demaskuar vetveten.
7. Ndėr shpifjet tjera qė i bėhet Kuranit ėshtė se Kurani ėshtė kopje e burimeve hebreo-kristiane, qė Muhamedi a.s. nuk ishte autorė i kėtij libri por thjesht e kopjoi atė nga autorė dhe burime tjera.
Faktikisht kjo akuzė ėshtė ripėrtėritje e pohimeve tė vjetra pagane tė kohės sė Pejgamberit Muhamed, megjithatė nė njė formė tjetėr:
Edhe thanė: (pėr Kuranin) Janė legjenda tė tė parėve, qė ai (Muhammedi) kėrkoi ti shkruhen ato, e i lexohen atij mėngjes e mbrėmje. (Furkan 5).
Sipas logjikės sė kėsaj akuze duke qenė se Kurani flet pėr shumė ngjarje tė cilat pėrmenden gjithashtu edhe nė bibel ky u dashka tė jetė njė kopje e saj. Mirėpo kjo akuzė ėshtė fare e paargumentuar. Pikė sė pari ngjajshmėria nuk do tė thotė medoemos kopjim. Allahu e bėn tė qartė nė Kuran se mesazhi qė ai po shpallte nėpėrmjet Muhamedit a.s. nuk ishte diēka e re, por ishte vetėm njė vazhdim i zinxhirit tė mėhershėm tė porosive dhėnė nga Zoti nėpėrmjet Pejgamberėve.
Ne tė frymėzuam ty me shpallje sikurse e patėm frymėzuar Nuhun dhe pejgamberėt pas tij; e patėm frymėzuar Ibrahimin, Ismajlin, Is-hakun, Jakubin dhe pasardhėsit e tij, Isain, Ejubin, Junusin, Harunin, Sulejmanin, e Davudit i patėm hėnė Zeburin. (Nisa 163)
E, sa pejgamberė kemi dėrguar te popujt e lashtė?! (Zuhruf 6)
Secili popull kishte tė dėrguarin e vet, e kur u vinte i dėrguari i tyre bėhej gjykimi i drejtė mes tyre, atyre nuk u bėhet padrejtėsi. (Junus 47)
Ėshtė e natyrshme qė mesazhi i kėtyre Pejgamberėve ishte i njėjtė duke qenė se ata vinin nga Zoti i njėjtė dhe tash pasi qė nė bibel kanė mbetur gjurmė tė mesazhit tė vėrtetė tė pėrcjellė nga Pejgamberėt, nuk ėshtė aspak e ēuditshme nėse edhe nė Kuran gjejmė paralelizma me ngjarje tė caktuara. Akuza se Kurani ėshtė kopje e biblės vetėm pse tė dy librat flasin pėr disa ngjarje tė njėjta ėshtė shumė naive. (32)
Mungesa tjetėr e kėsaj akuze ėshtė se kurr nuk ėshtė gjetur se cili ėshtė ai person misterioz nga i cili Muhamedi a.s. mėsoi biblėn apo mėsimet hebreo-kristiane, pėr ti kyēur pastaj ato nė Kuran, pėr arsyen e thjeshtė se ai person apo ata persona nuk ekzistonin. Analfabetizmi qė e shoqėroi Muhamedin a.s. gjatė tėrė jetės sė tij pėrbėn njė pengesė tė rėndėsishme. Ėshtė e pamundshme se si ai mund tė mblidhte tėrė ato materiale nga ēifutėt, krishterėt apo nga burimet tjera pagane me qėllim qė kėtė material ta pėrpunonte dhe ta recitonte mė pas pėr 23 vjet nė gjuhėn e madhėrishme tė Kuranit pa ndihmėn e njė pende. Kurani thotė:
Ti (Muhammed) nuk ishe qė lexon ndonjė libėr para kėtij, e as qė shkruajshe atė me dorėn tėnde tė djathtė, pse atėherė do tė dyshonin ata tė prishurit. (Ankebut 48)
Shtrohen pyetjet: Cili mėsues mund ti mėsonte Muhamedin a.s. njė besim tė plotė e koherent qė ktheu faqen e historisė? Pėrse nuk u ngrit ai apo ata (nė qoftėse ka patur ndonjė) kundėr tė ashtėquajturit nxėnės i cili vazhdonte ta mėsonte dhe ti injoronte ata nė tė njėjtėn kohė duke shpallur se mėsimet a tij vinin nga njė burim Hyjnorė, siē ėshtė vetė Allahu xh.sh.? E si mundet qė disa nga bashkėkohėsit e tij krishterė dhe ēifutė u kthyen nė musliman dhe besuan nė vėrtetėsinė e tij nė qoftėse e dinin se ai po kopjonte shkrimet e tyre tė shenjta apo po mėsonte nga rabinjt ose priftėrinjt e tyre? etj. (33)
Verzioni i parė arab i Dhjatės sė Vjetėr doli 200 vjet pas vdekjes sė Muhamedit a.s. dhe verzioni mė i vjetėr i Dhjatės sė Re doli 1000 vjet pasi Muhamedi a.s. na kish lėnė. Tomas Patrik Hjuz thotė: Nuk kemi asnjė provė se Muhamedi pati mundėsi ti njihte shkrimet e shenjta. Duhet gjithashtu tė kemi parasysh se nuk kemi asnjė gjurmė pėr ekzistencėn e teksteve arabisht tė Dhjatės sė Vjetėr pėrpara ardhjes sė Muhamedit. (34)
Jologjikshmėria tjetėr e kėsaj akuze ėshtė se megjithqė nė disa raste Kurani flet pėr ngjarje tė njėjta me Biblėn, ato nė asnjė mėnyre nuk janė identike por ndėrrojnė thelbėsisht. Pastaj ky edhe ishte misioni themelor i Muhamedit a.s. qė tė pėrmirėsonte mesazhin e Zotit i cili ishte korruptuar deri atėher. Ideja se Kurani ka huazuar nga bibla kundėrshtohet mė tej edhe me ekzistencėn e dallimeve themelore nė besim qė i gjejmė nė dy tekstet. (35) Kėto dallime janė: P.sh.: nė konceptin e Zotit. Bibla Zotin e tregon si njė Zot qė lodhet (Ekzodi 31:17- Zanafilla 2:2); njė Zot qė harron (Psalmi 13:1- Vajtimet 5:20); i pafuqishėm (Zanafilla 32:28); njė Zot qė flen (Psalmi 44:23- 78:65); i pamėshirshėm (Psalmi 77:7-9); dituria e mangėt e Zotit (Zanafilla 3:8); Zoti pėrshkruhet nė formėn njerėzore (Zanafilla 1:26- 9:6); njė Zot qė ka familje (Ekzodi 4:22- Ligji i pėrtėrirė 32:19- Ezekieli 16:3-32- Hebrenjve 5:5- Psalmi 2:7), e shumė argumente tė tjera qė janė nė kundėrshtim me Qenien e Zotit xh.sh., kurse Kurani i hedh posht kėto trillime, shih ajetet qė iu kundėrvihen kėtyre citatėve biblike; Kaf 38, Taha 52, Haxh 74, Bekare 255, Zumer 53, Bekare 115, Shuara 11, Nahl 74, Ihlas 1-4, Maide 18, e shumė citate tjera. (36)
Poashtu edhe nė konceptin e Pejgamberėve ka dallime. Bibla i quan profetėt si mėkatarė, gėnjeshtarė, tradhtarė, e shumė epitete tė tjera, nė kryerjen e veprave tė shėmtuara dhe tė ndyra, etj. P.sh. Luti a.s. bėri zina me dy bijat e tij (Zanafilla 19:30-38); Haruni a.s. si njeri i cili e konstruktoi viēin qė ta adhurojnė Izraelitėt (Ekzodi 32:1-20); Sulejmani u martua me 700 gra dhe 300 konkubina dhe u kthye nė idhujtari (1 Mbretėrve 11:3-7) etj. Kurse Kurani Pejgamberėt i ngrit nė piedestalin mė tė lartė dhe i bėn shėmbėlltyrė pėr ne. (37) Dallime thelbėsore gjejmė edhe pėrsa i pėrket besimit nė jetėn e tanishme dhe tė pėrtejme nė konceptin e shpėtimit dhe drejtimit nė jetė. Poashtu dallime kemi edhe ne histori ku Kurani dhe Bibla nuk pėrputhen: p.sh. te Ademi dhe Havaja, te Ibrahimi a.s., Isamilit, Ishakut, Lutit, Musait, Isait a.s. etj. Ideja se Kurani ka huazuar nga bibla ėshtė padyshim e gabuar.
Keneth Kreg thotė se: Muhamedi nuk pati asnjė kontakt personal me shkrimet e shenjta paraardhėse... Kemi pothuajse njė mungesė absolute tė asaj qė mund tė quhej citim i drejtpėrdrejt nga secila Dhjatė. (38)
8. KURANI Fjala e pėrjetshme e Zotit drejtuar njerėzimit. Dallimi mė i madh midis Kuranit dhe cilit do libėr tjetėr tė shenjtė tė ndonjė besimi specifik qėndron nė atė se Kurani vazhdimisht e pohon origjinėn e tij hyjnore nga Zoti i botės. Nė Kuran ekzistojnė njė mori shembujsh tė tillė:
Ėshtė e vėrtetė se All-llahu u dha dhurataė tė madhe besimtarėve, kur ndėr ta nga mesi i tyre dėrgoi tė dėrguar qė atyre tu lexojė shpalljen e Tij, ti pastrojė ata, tua mėsojė Kuranin dhe sheriatin, edhepse, mė parė ata ishin krejtėsisht tė humbur. (Ali Imran 164)
A nuk e pėrfillin ata (me vėmndje) Kuranin? Sikur tė ishte prej dikut tjetėr, pėrvreē prej All-llahut, do tė gjenin nė te shumė kundėrthėnie. (Nisa 82)
O ju njerėz! Juve ju erdhi nga zoti juaj kėshilla (Kurani) dhe shėrimi i asaj qė gjendet nė krahrorėt tuaj (nė zemra), edhe udhėzim e mėshirė pėr besimtarėt. (Junus 57)
Ne nuk tė shpallėm ty pėr tjetėr Kuranin, vetėm qė tu sqarosh atyre atė pėr ēka u pėrēanė, (ta zbritėm) qė tė jetė udhėzim e mėshirė pėr njerėzit qė besojnė. (Nahl 64)
Ajete tė tilla janė me shumicė. Pothuajse ēdo sure e Kuranit e pėrmban pohimin pėr vulėn e autorėsisė sė Allahut xh.sh. Dhe Ai jo vetėm qė e shpalli Kuranin por edhe duke qenė se ai duhej tė mbetej si mesazh njerėzimit deri nė fundin e kohės, ai duhej tė ruhej ashtu siē ishte shpallur prandaj edhe premtimi i Tij ėshtė i mrekullueshėm:
Ne me madhėrinė Tonė e shpallėm Kuranin dhe Ne gjithsesi jemi mbrojtės tė tij (Hixhr 9) (39)
Cdo fjalė e Kuranit dhe jetės sė Muhamedit a.s. e dėshmon prejardhjen e Tij Hyjnore. Karakteri i sinqertė i Muhamedit a.s. nuk lė asnjė fije dyshimi pėr sinqeritetin e tij nė tė pohuarit se Kurani ėshtė fjalė e Allahut xh.sh.. Ai veēse kishte qenė i njohur si i besueshmi- i sinqerti edhe para se tė thirrej si Pejgamber. Edhe armiqtė e tij mė tė mėdhenj e pranonin ēiltėrsinė e personalitetit tė tij. Aq shumė e kishte fituar Muhamedi a.s. besimin e arabėve politeistė, saqė edhe armiku i pamėshirshėm i tij, Ebu Xhehli, i pati thėnė njė ditė: O Muhamed, unė nuk po tė them se je gėnjeshtarė, por kėtė fe qė ke sjellė, se dua.... (40) Megjithėse edhe armiqt mė tė tėrbuar me ndėrgjegje e pranonin se Muhamedi ishte profet i vėrtet, e patėn kundėrshtuar vetėm e vetėm pėr egoizėm! Kurani thotė kėshtu:
Ne dimė se ty tė brengos ajo qė thonė, e ata nuk tė gėnjejnė ty, por ata mizorė mohojnė argumentet e All-llahut. (En Am 33)
Perandori Bizantin Heraklius, mori njė letėr nga Pejgamberi Muhamed, me tė cilėn e ftonte nė Islam. Herakliu nė vend qė tė zemėrohej me kėtė letėr, ai ndjeu interesim pėr tė dhe deshi tė mėsonte se ēfarė ishte kjo, prandaj dha urdhėr ti sillnin pranė disa prej bashkvendasve tė letėrdėrguesit. Nė atė mes, nė Siri ndodhej njeri prej armiqve tė tėrbuar tė Muhamedit, Ebu Sufjani, nė krye tė njė karvani tregtarėsh Mekas. Njerėzit e perandorit e gjetėn Ebu Sufjanin dhe e nxorėn para tij. Ai e priti Ebu Sufjanin sė bashku me shokėt e vet nė prani tė parėsisė. Herakliusi i pyeti ata me anė tė pėrkthyesit: Cili prej jush ėshtė mė i afėrt nė fis me kėtė person qė thotė se ėshtė Profet?. Mė i afėrti jam unė!. U pėrgjigjė Ebu Sufjani. Herakliusi iu drejtuar pėrkthyesit: Thaju kėtyre se do ta pyes kėtė njeri pėr disa gjėra. Po tė gėnjejė, shokėt tė thonė se gėnjen!. Ebu Sufjani thotė kėshtu: Vallahi, po tė mos harroja, se shokėt do tė thoshin se kam gėnjyer, do ta kisha gėnjyer pėr tė! Dhe vazhdon: Pyetja e parė qė mė bėri Herakliusi, qe kjo: ēvend zė prejardhja e tij mes jush? Prejardhja e tij ėshtė e fisme! A pati mė parė ndėr ju ndonjė qė tė ketė pretenduar si ky-mė pyeti Herakliusi. Jo- i thashė unė. A pati sundimtarė mes tė parėve tė tij? Jo- i thashė. Ata qė e ndjekin atė, a janė parėsia, apo shtresa e ulėt? Shtresa e ulėt- i thashė unė. Ata qė e ndjekin shtohen apo pakėsohen? Shtohen- iu pėrgjigja unė. A ka mes tyre qė, pasi ta kenė pranuar fenė e tij, tė kenė ndėrruar mendje? Jo i thashė unė. Para se tė dilte me kėtė pretendim, a pati ndodhur ndonjėher ta keni akuzuar pėr gėnjeshtėr? Jo- iu pėrgjigja unė. A pati ndodhur ndonjėher tė mos e ketė mbajtur fjalėn? Jo i thashė. A keni luftuar me tė?- vazhdoi tė mė pyeste Herakliusi. Po iu pėrgjigja unė. Si pėrfunduan kėto luftėra? Disa herė na mundi ai, disa herė e mundėm ne! Mirė, po ēkėrkon prej jush? Na thotė: Faliuni vetėm Allahut, mos i bėni shok asnjė Atij dhe braktisni idhujt tė cilėve iu janė falur etėrit tuaj! Pastaj na porosit tė falim namaz, tė jemi tė drejtė e tė ndershėm si dhe tė kujdesemi pėr prindėrit dhe tė afėrmit.
Pas kėsaj, Herakliusi i tha pėrkthyesit: Thuaji atij: Tė pyeta pėr prejardhjen e tij dhe mė the qė ėshtė shumė e fisme. Tė tillė janė profetėt; ata zgjidhėn mes fisnikėve tė fisit.
Tė pyeta nėse pati para tij ndonjė qė tė ketė dalė me kėtė pretendim dhe mė the jo. Po tė kishte pasur do tė thosha se e merr si shembull atė.
Tė pyeta nėse ka mes tė parėve tė tij sundimtarė dhe mu pėrgjigje se jo. Po tė kishte, do tė thoja se pėrpiqet ta rifusė nė dorė sundimin e tė parėve tė vet.
Tė pyeta nėse pati ndodhur mė parė tė shihni se po gėnjen dhe mė the se jo. Unė e di qė njeriu qė nuk thotė gėnjeshtra pėr njerėzit, nuk thotė gėnjeshtra as pėr Allahun!
Tė pyeta nėse ata qė e ndjekin, janė prej parisė apo shtresės sė ulėt dhe mė the se janė tė shtresės sė ulėt. Kėshtu ndodh nė fillim me profetėt; ata qė e ndjekin janė njerėz tė shtresės sė ulėt.
Tė pyeta nėse ata qė e ndjekin shtohen apo pakėsohen dhe mė the se shtohe. E veēanta e feve tė vėrteta ėshtė se, gjer nė plotėsimin e kumtesės, numri i ndjekėsve vjen gjithmon duke u shtuar.
Tė pyeta nėse pati ndodhur tė mos e ketė mbajtur fjalėn dhe mė the se jo. Tė tillė janė profetėt, nuk e kthejnė fjalėn!
Tė pyeta se ēkėrkon prej jush dhe mė the se ju kėrkon tė adhuroni vetėm Allahun duke mos barazuar asgjė tjetėr me Tė, tė largohemi prej idhujve, tė falni namaz tė jeni tė drejtė e tė ndershėm. Po qėse kėto qė the janė tė vėrteta ai njeri do tė sundojė shumė shpejt nė kėtė vend ku mė shkel kėmba. Unė e kam ditur se ka pėr tė dalė ky profet, por nuk e parashikoja se do tė ishte prej jush. Po ta dija se mund tė takohesha me tė, do tė merrja parasysh tė gjitha vėshtirėsitė dhe po ti ndodhesha pranė, do tia laja kėmbėt. (41)
Kemi shumė e shumė shembuj nga jeta e Pejgamberit Muhamed a.s. ku tregon se Muhamedi ishte rob dhe i derguar i Zotit dhe se Kurani nuk ėshtė vepėr e tij por fjalė e Allahut qė ja dėrgoi robit tė vet Muhamedit a.s. Megjithqė nuk ka nevojė pėr asnjė dėshmi mė tepėr se sa fjala e vetė Allahut xh.sh. qė e konfirmon origjinėn hyjnore tė Kuranit, sikur edhe karakteri i dėlirė i Pejgamberit Muhamed i cili na pėrcolli atė, ne do ti pėrmendim edhe disa fakte tė tjera tė cilat e bėjnė tė besueshėm Kuranin si tė ardhur nga Zoti.
Edhe pėrsa u pėrket njoftimeve tė dhėna kushtuar tė shkuarės e tė sė ardhmes, Kurani ėshtė i shkylqyer dhe kategorikisht smund tė jetė shprehje njerėzore. Sot, me anė tė zbulimeve tė reja, janė nxjerrė sheshit mėnyra e tė jetuarit tė pupujve tė kaluar, fundi i tyre i mirė apo i keq ashtu siē i pat njoftuar fjalė pėr fjalė shekuj mė parė Kurani i Madhėrueshėm. P.sh. te Pejgamberė tė tillė si: Nuhi, Salihu, Luti, Ibrahimi, Musai, Isai (Paqa e Zotit qoftė mbi ta), etj., popujt e tyre, dhe vendbanimet e tyre- secili mė vete nga njė dėshmi e shpalosur pėr tu marrė shembull! (42) Kurani na tregon ku thotė:
A nuk udhėtuan ata nėpėr tokė e tė shohin se si qe pėrfundimi i atyre qė ishin para tyre!?? Ata ishin edhe mė tė fortė se kėta, ata e lėruan tokėn dhe e rindėrtuan atė mė shumė se sa kėa, e rindėrtuan, atyre u patėn ardhur tė dėrguarit e vet me fakte tė qarta. Pra, Allahu nuk ishte qė tju bėjė tė padrejtė atyre, por ata vetvetes i bėnė tė padrejtė. (Rrum 9)
A nuk e kanė tė qartė ata se sa breza para tyre i kemi zhdukur, e kėta ecin nėpėr ato vendbanime tė tyre. Nė gjurmėt e atyre ka fakte pėr ata qė kanė arsye tė shėndoshė. (TaHa 128)
Secilin prej tyre e kemi dėnuar pėr shkak tė mėkatit tė vet; disa prej tyre Ne i goditėm me furtunė plot rėrė, disa i shkatėrruam me krismė nga qielli, kurse disa tė tjerė i sharrum nė tokė dhe disa pėrmbytėm nė ujė. All-llahu nuk u bėri atyre ndonjė padrejt, por ata vetės sė tyre i bėnė padrejtė. (Ankebut 40)
Kurani kur flet pėr popujt edhe Pejgamberėt e tjerė, Allahu xh.sh. ja bėnė me dije Muhamedit a.s. pėr ti treguar masės dhe njerėzve nė pėrgjithėsi se ti as qė ke marr pjesė nė ato ngjarje, as qė ka ditur gjė mbi ta gjer atėher:
Kėto janė nga lajmet e fshehta (tė hershme) qė po ti shpallim ty. Ti nuk ishe ndėr ta kur i hidhnin shortet se kush prej tyre do tė bėhej kujdestar i Mejremes, nuk ishe pranė tyre as kur ata ziheshin mes vete. (Ali Imran 44)
E ti nuk ishe nė anėn perėndimore (tė vendit ku All-llahu i foli Musait) kur Ne Musait ia besuam shpalljėn (e bėmė pejgamber dhe dėrguam te faraoni), e ti as nuk ishe aty pran. (Kasas 44)
Kėto janė disa rrėfimet e panjohura (pėr ty), qė po ti shpallim ty, e qė para kėtij (Kuranit) nuk i ke ditur as ti as populli yt. Pra tė jeshh i durueshėm se pėrfundimi (i lavdishėm) ėshtė pėr tė devotshmit. (Hud 49)
Njė njeri qė ska ditur tė shkruaj as tė lexoj, (Kuran: Ankebut 48) qė ska prekur libėr me dorė, qė natyrisht, ska marrė pjesė nė ngjarjet e sė shkuarės, qė ska dėgjuar dhe mėsuar gjė nga tė tjerėt, nėse njė njeri i tillė, pra jep tė dhėna shumė tė prera, qė shkenca dhe teknologjia i ka zbuluar kohėve tė fundit, a nuk tregon kjo se ai person ėshtė i dėrguari dhe pėrfaqėsuesi i Allahut, njohėsit tė sė fshehtės?
Aq sa janė kategorike dhe tė drejta njoftimet e Kuranit kushtuar tė shkuarės, dhe informacioni pėr tė ardhmen ėshtė po nė atė nivel i rėndėsishem dhe njė mrekulli nė vete. Njė fakt tjetėr qė e argumenton origjinėn Hyjnore tė Kur,anit e dėshmojnė dhe profecitė e bėra atij tė cilat saktėsisht u pėrmbushėn. Nė Kuran nė surėn El-Feth ajeti 27, besimtarėt pėrgėzohen se do tė hyjnė nė Meke, vite mė parė se tė ndodhte nė fakt, qe lajmėruar nė Kuran. Meka atėher ishte nėn sundimin e paganėve, dhe disa kohė mė vonė ndodhi pikėrisht ashtu siē ishte profetizuar:
All-llahu ėndrrėn e tė dėrguarit tė Vet e vėrtetoi me realitet: se me vullnetin e All-llahut do tė hyni nė xhaminė e shenjtė (nė Qabe) tė siguruar, tė rruani flokėt e kokave tuaja, ti shkurtoni e nuk do tė keni frikė! Pra Ai ka ditur atė qė ju nk e dinit, para kėsaj ju dha njė fitore tė shpejtė (Hajberin). (Feth 27) (43)
Poashtu profecia tjetėr e cila gjithashtu u pėrmbush ėshtė ajo rreth fitorės sė Bizantit e bėrė nė kohėn kur jo vetėm qė nuk kishte as edhe njė shenjė tė vockėl se do tė ndodhte ashtu siē po profetizohej por nė atė kohė nė fakt Bizanti sapo kishte pėsuar humbje tė thellė. Kėshtu rreth vitit 620 pas Isait a.s. u shpallėn kėto ajete Kuranore:
Bizantinėt (rumėt) u mundėn, nė tokėn mė afėr (tokės arabe), po pas disfatės sė tyre, ata do tė ngadhėnjejnė, brenda pak viteve. Ēėshtja ėshtė vendim i All-llahut, fillim e mbarim (pėr disfatė dhe pėr fitore). E atė ditė (kur do tė fitojnė bizantinėt) besimtarėt do tė gėzohen, pėr ndihmėn e All-llahut. Ai ndihmon atė qė do dhe Ai ėshtė i gjithėfuqishėm, mėshirues. Premtimi i All-llahut ėshtė (ky), All-llahu nuk e thyen premtimin e Vet, por shumica e njerėzve nuk po dinė. (Rrum 2-6).
Gjithēka tregonte pėr njė shkatrrim tė pėrjetshėm tė Bizantit dhe tė pėrmendėsh njė fitore pėr tė ishte diēka shumė e palogjikshme nė atė kohė, por Zoti i cili ėshtė njohės i tė tashmės dhe tė ardhmes e di mė sė miri. Ndodhi qė rreth shtat vite pas thėnies sė kėsaj profecie Perandoria Bizantine njėmend fitoi pas njė beteje tė pėrgjakshme me Persėt. Fjala e Allahut edhe njė herė u bė realitet. (44)
Gjithashtu Ai lajmėroi pėr historinė e Pejgamberėve tė mėparshėm, prej Ademit a.s. e deri te i dėrguari i parafundit, Isau a.s. E tėrė kjo histori erdhi pėrmes gjuhės sė njė njeriu, i cili nuk dinte shkrim e as lexim, nuk ishte ulur para ndonjė mėsuesi, nuk kishte lexuar dhe shfletuar asnjė libėr, nė rrethin qė kishte jetuar nuk ishte mes i diturisė e as i qytetėrimit qė prej atij mesi tė ketė mėsuar dhe dėgjuar lajmet e popujve tė mėparshėm. Lajmet qė i solli i dėrguari analfabet ishin argumenti mė i shkėlqyeshėm qė tregonte se burimi i kėtyre lajmeve ėshtė Allahu xh.sh. (45)
Argumenti tjetėr qė e argumenton Kuranin si fjalė tė Allahut, ėshtė se ka fundi I Kuranit sureja 111, El-Mesed, ekziston njė sure e cila i kushtohet xhaxhait tė Pejgamberit Muhamed, Ebu Lehebi dhe gruas sė tij. Aty nė mėnyrė kategorike ėshtė thėnė se Ebu Lehebi do tė digjej nė zjarrin e ferrit, pra nuk do tė pranonte Islamin. Kjo ishte thėnė rreth 10 vite para vdekjes se Ebu Lehebit dhe ai shumė lehtė mund tė pranonte Islamin pėr sy e faqe vetėm pėr ta diskredituar Pejgamberin Muhamed, por kjo kurrė nuk u bė sepse ato fjalė nga sureja 111 ishin thėnė nga Krijuesi i Botėrave, i cili di ēdo gjė dhe ato nuk mund tė zbeheshin nė asnjė mėnyrė. (46)
Allahu xh.sh. nė Kuran thotė:
A nuk e i ti se ēbėri Zoti yt me Ad-in? Me banorėt e Iremit me ndėrtesa tė larta?. (Fexhr 6-7)
Nė kėtė ajet pėrmendet njė popull dhe njė qytet tėrėsisht i panjohur pėr historinė e deri disa dekadave mė parė. Deri nė vitet e shtatėdhjeta tė shekullit XX. Ky qytet ishte inekzistent pėr historinė. Mirėpo nė atė kohė gjatė gėrmimeve nė Siri u zbulua njė qytet i quajtur Elba. Qyteti besohet tė jetė nja 43 shekuj i vjetėr dhe gjėja mė e mrekullueshme ėshtė se nė disa pllakat e gjetura nė mbeturinat e kėtij qyteti pėrmenden emrat e qyteteve mė tė cilat Elba kishte pasur kontakte tregtie. Dhe Iremi ėshtė njė ndėr qytetet. Prandaj ėshė mrekulli se si nė shekullin VII kur po shpallej Kurani dhe kur nuk dihej asgjė rreth qytetit tė vdekur, pėrmendet me emėr Iremi. (47)
Pėrveē kėtyre, Kurani ka mjaft veēori tė tjera tė mrekullueshme, tė cilat vėrtetojnė se ai ėshtė mė tė vėrtet libėr hyjnorė. Njė prej kėtyre veēorive ėshtė fakti se njė numer i konsiderueshėm i fakteve shkencore, tė cilat njeiru mundi ti zbulonte vetėm me ndihmėn e teknologjisė sė shekullit XX, janė shpallur nė Kuran 1400 vjetė mė parė. Sigurisht qė nuk mund tė pretendojmė qė Kurani ėshtė njė libėr shkencor, por ėshtė njė udhėzim i njerėzve drejt sė vėrtetės. Megjithatė, nė Kuran gjejmė shumė fakte shkencore, tė cilat janė zbuluar nė mėnyrė tė plotė vetėm nė saje tė fjalės sė fundit tė teknologjisė bashkohore. Kėto fakte shkencore as qė mund tė pėrceptoheshin apo imagjinoheshin nė kohėn e shpalljes sė tij, gjė qė vėrteton akoma mė tepėr prejardhjen e tij hyjnore. (48) Allahu thotė:
Ne do tu bėjmė atyre tė mundshme qė tė shohin argumentet Tona nė horizonte dhe nė veten e tyre deri qė tu bėhet e qartė se ai (Kurani) ėshtė i vėrtetė. A nuk mjfton qė Zoti yt ėshtė dėshmitar pėr ēdo gjė? (Fussilet 53)
Njė autorė jep mė shumė vepra nė fushėn e vet. Veēanėrisht sot kur specialitetet janė shtuar dhe ngushtuar tejet, secili ėshtė njeriu i fushėn sė vet tejet tė ngushtė. Kurse Kurani parashtron parime nė sociologji, ekonomi, drejtėsi juridike, psikologji, politikė, ushtri, mjekėsi, fizikė, biologji, shkurt nė ēdo fushė, flet pėr tė vėrtetat themelore tė asaj fushe dhe diskuton pėr tė shkuarėn e pėr tė ardhmen. Cila mendje e pranon se njė libėr tė tillė e ka shkruar njė person pa shkrim dhe lexim e pa asnjėren prej mundėsive tė sotme teknike e shkencore? Askush me mend nė kokė nuk mund tė pėrdorė nė emėr tė Allahut shprehjet qė kanė tė bėjnė me krijimin, me dhėnien e jetės dhe tė vdekjes, akte, kėto, qė i pėrkasin Pozitės Hyjnore, nuk mund tė flasė kurr mbi krijimin e qiejve, tokės, yjeve, maleve, pemėve, kafshėve dhe njerėzve, si dhe mbi jetėn e cila ende qėndron si njė enigmė mė vete para shkencėtarėve. Edhe nėse flet, nuk mund tė mbledhė asnjė pėrkrahės dhe fjalėt kurr nuk mund ti kenė jetė tė gjatė. Njė autor cilido nė veprėn e vet, pėrgjithėsisht mbetet nė ndikimin e kushteve dhe tė mjedisit ku jeton si dhe tė ngjarjeve tė jetuara pa mundur tė dalė jashtė njė kuadri kohor tė ngushtė. Kurse kur shohim nga Kurani, vėmė re se ai pėrdorė shprehje kategorike mbi fillimin dhe fundin e gjithėsisė, mbi krijimin e njeriut dhe jetėn e tij tė ardhshme dhe, duam apo sduam, mbetemi tė detyruar tė themi se kjo smund tė jetė fjalė njeriu! (49)
9. Kurani ėshtė padyshim nga Allahu xh.sh. Kurani ėshtė libri me i lexuar nė botė.Vargjet e tij janė recituar me dashuri e respek dhe janė memorizuar e zbatuar nė praktikė nga besimtarėt myslimanė nė mbarė botėn qe prej shekullit tė shtatė kur Kurani iu shpall Muhamedit a.s. prej Zotit si shpallja e fundit hyjnore dhe dėshmi deri nė Ditėn e gjykimit. Besimtarėt frymėzohen,gjejnė ngushėllim dhe shpesh impresionohen nga stili letrar,harmonia dhe imagjinata poetike e Kuranit,sidomos kur e lexojnė atė me zė.Pėrveē kėsaj,Kurani ėshtė unik mes shpalljeve tė tjera pėr vėrtetėsinė dhe saktėsinė e pėrmbajtjes sė tij. Nė tė nuk gjendet asnjė informacion shkencor i cili nuk ėshtė vėrtetuar nga shkencėtarėt si i saktė. E njėjta gjė ėshtė provuar edhe me kontekstin historik tė tij.Megjithatė, ajo ēfarė e bėn Kuranin tė qėndrojė bindshem nė krye tė shpalljeve hyjnore ėshtė fakti qė fjalėt e tij janė ruajtur tė pa ndryshuara dhe jane pėrcjell me mbarė botėn Islame nė gjuhėn origjinale tė zbritjės(ne Arabisht). Kurani mbetet i vetmi libėr i cili mund tė memorizohet i gjithi prej njerzėve tė tė gjitha moshave dhe niveleve intelektuale (prej arabėve dhe jo arabėve). Ky fakt e bėn atė tė quhet me tė vėrtetė njė nga mrekullitė qė shoqėruan Muhamedin a.s. nė profecinė e tij. Ky libėr i mahnitshėm me pėrsosmėrinė e tij tė lartė gjuhėsore letrare si dhe me precizitetin shkencor arrin tė depėrtojė thellė nė zemrat e tyre qė e lexojnė dhe tė memorizohet prej tyre pavarėsisht nga niveli intelektual apo gjuha tė cilėn ata flasin.
A ėshtė shkruar gjerė mė sot, vallė, njė libėr i cili ti pėrshtatet njeriut tė ēdo shtrese, moshe e niveli, qoftė ai me shkollė, universitarė, mendimtarė, njeri i thjeshtė, fizikant, kimist apo ēoban, dhe nga i cili tė kuptojė e pėrfitojė kushdo? Kurani ėshtė libri i vetėm qė shfaqet nė ēdo vend, qė shpėrndan dritė si dielli tė cilin e lexojnė duke pėrfituar prej tij dhe te i cili gjejnė parime e zgjidhje pėr rrugėn dhe profesionin, shėrim pėr hallet dhe shkėlqim pėr idetė e tyre poeti, oratori, sociologu, ekonomisti, juristi, administratori, politikani, edukatori, nxėnėsi, lutėsi etj. etj. (50)
Ndoshta nuk ka libėr tjetėr veē Kuranit qė mund tė lexohet disa herė pa u mėrzitur, kurse Kurani lexohet me herė tė tėra, plotėsohet vazhdimisht, kėndohet nė namaze dhe me pretekse tė ndryshme pa shkaktuar kurr ngopje, lodhje dhe mėrzitje. Sa e sa vepra tė zgjedhura, shkrime ideore dhe poezi e humbin origjinalitetin dhe vlerėn, sa e sa vepra aktuale durojnė a sdurojnė vetėm disa vite, madje disa muaj. Ato e humbin edhe vlefshmėrinė, edhe vlerėn aktuale dhe hidhen e grisen si njė gazetė. Kurse Kurani jo vetėm qė nuk zbehet e vjetrohet as si fjalė, as si lexim, as si pėrmbajtje e kuptim, as si origjinalitet e aktualitet dhe as si drejtėsi e vleshmėri, por ēdo ditė qė kalon, shpirtėrave, ndėrgjegjeve, mendjeve dhe zemrave u fryn frymėzime tė reja, u ofron ide dhe njohuri tė njė niveli mė tė pėrparuar dhe e ruan rininė e freskinė duke u bėrė ēdo ditė mė i ri e mė i freskėt. (51)
Rradhė ka ndonjė libėr nė histori qė ėshtė sulmuar me aq vrazhdėsi dhe ėshtė mbrojtur me aq zell dhe dėshirė tė zjarrtė sikur Kurani. Do ti pėrmend fjalėt dhe mendimet e disa mendimtarėve tė shquar botėrorė, tė cilėt, pas studimeve tė thella, kanė dhėnė deklaratat e tyre pėr Kuranin e Madhėrishėm. Tė shkruhen tė gjitha mendimet e njerėzve tė shquar botėrorė do tė duhej tė pėrmblidhen nė njė libėr, pasi janė tė shumta, por ne do ti pėrmendim veē disa prej tyre.
Lora Fagliri (studiuse Italiane)- Kurani deri te brezi ynė ėshtė pėrcjell me njė transmetim tė pėrpiktė pėrmes njė zinxhiri tė pashkėputur dhe teksti i tij mbeti i pastėr, i pandryshuar gjatė shekujve, dhe i tillė do tė mbetet derisa tė ekzistojė jeta nė sipėrfaqen e tokės.
Filip Hiti pėr metodėn e ligjėrimit tė Kuranit thotė: Ajo ėshtė aq e lartė, saqė nuk mund tė krahasohet me tė tjera, nuk mund tė kopjohet, tė emitohet etj..
Carls Mills, nisur nga pasuria e stilit tė Kuranit, shpreh se ai zotėron njė aparencė tė tillė tė lartė tė papėrkthyeshme e tė papėrsėritshme.
CI. Huart- Kurani si fjalė e Allahut iu komunikua Muhamedit nėpėrmjet revelacionit.
Artur Belegri- Kurani i Madhėrueshėm ėshtė mrekullia mė e fuqishme e Pejgamberit tonė, dėrguar me anė tė ėngjėllit.
Mr. Roduell- Njeriu gjatė leximit tė Kuranit mbetet mes mahnitjesh.
Di Kastro (studiues francez)- Injorimi ynė kurrsesi nuk do tė thotė se Kurani nuk ishte dhe nuk vazhdon tė jetė libėr hyjnorė me ndikim tė madhė nė psikologjinė e njeriut.
Ljubildd Weiss (studiues i Kuranit)- Nga Kurani mua mė del njė zė mė madhėshtorė se sa zėri i Muhamedit a.s.. Kurani qė u ligjėrohej arabėve nė shekullin VII dhe tundte thellėsitė e tyre shpirtėrore, ėshtė po ai qė ka edhe sot tė njėjtėn fuqi, edhe pėr lexuesin shekullit tė XX-tė, por edhe tė shekullit tė XXV-tė.
H. A. R. Gibb- Kėshtu pra po tė ishte Kurani vepėr e tij (Muhamedit), atėher njerėzit tjerė do tė kishin mundur tė bėnin gara me tė. Le ti krijojnė vetėm dhjetė vargje, tė cilat do tė ishin tė ngjashme. Nėse kėtė nuk munden (e kėtė me siguri nuk janė nė gjendje) atėher, Kurani duhet ta pranojnė si mrekulli jashtėzakonisht tė qartė.
Njė i krishterė Indian thotė: Kurani ėshtė libri i vetėm qiellor, i cili mėsohet pėrmendsh nga mijėra njerėz nga tė gjitha anėt e botės, kurse librat e tjerė tė shenjtė i gjejmė tė ruajtura vetėm me shkrimin e shtypur. Po tė ndodhė pėr ndonjė arsye qė librat e shkruar nė letra tė treten nga njerėzit, Kurani do tė mbetet libri i vetėm i ruajtur nė gjoksa.
Gjithashtu si Dermingemi, Sidju, Jogel, Goethe, Zhan Zhak Rusoi, Dr. Steingass, Maurice Bucaille, Arthur J. Arberry, Viktor Imberd, Ernest Renan, Gustal le Boni, H. Holman, Rajmond Carls, Dr. Moris etj.etj., tregojnė se Kurani ėshtė libėr i Zotit dhe jo vepėr e Muhamedit a.s. (52)
10. Pėrfundim. Kėto argumente qė cekėm gjerė mė tani, dhe tė cilat nuk i cekėm, tregojnė qartazi se Kurani ėshtė libėr, fjalė e allahut xh.sh., dhe jo vepėr e Muhamedit a.s., as e arabėve, as e xhinnėve, djajve dhe as kopje e burimeve ēifute-krishtere.
Pastaj po tė shohim nė Kuran, do tė gjejmė se prej karakteristikave tė tij qė cekem dhe qė nuk i cekem janė:
a) Pastėrtia nė tė shprehur.
b) Transmetimi i lajmeve tė padėgjuara mė parė; tė ndodhura e tė pandodhura.
c) Mos ekzistenca e gabimeve nė tė.
d) Kuptimplotė.
e) Vėrtetėsia e lajmeve.
f) Ligj i pėrsosur, i pėrshtatshėm pėr ēdo kohė e ēdo vend.
g) I pajisur me njė kod matematikor tė admirueshėm e tė mrekullueshėm.
h) Burim i shkencave dhe dijeve.
i) Sfidė ndaj dijes dhe dijetarėve, etj.etj. (53)
Ndėrsa atyre qė akoma vazhdojnė tė besojnė se Kurani ėshtė vepėr e dikujt tjetėr pos Allahut, u kėshilloj tė lexojnė ajetin Kuranorė:
A nuk e pėrfillin ata (me vėmndje) Kuranin? Sikur tė ishte prej dikut tjetėr, pėrvrē prej All-llahut, do tė gjenin nė te shumė kundėrthėnie. (Nisa 82)
E nėse akoma vazhdojnė tė jetojnė nė botėn e ankthit dhe tė dyshimit: Zoti i udhėzoftė!
Kėtė artikull po e pėrfundoj me fjalėn e Allahut xh.sh. nė Kuranin e Madhėrishėm:
E edhe ai (kurani) ėshtė shpallje (zbritje) e Zotit tė botėve. (Shuara 192)
E ju gjithsesi do ta kuptoni pas pak kohe vėrtetėsinė e tij. (Sad 88)
Literature e shfrytzuar:
1. Kurani Pėrkthim me komentim i Sherif Ahmetit.
2. Bibla Diodati i Ri pėrkthim 1991-94.
3. Pėrpjekje tė dėshtuara, Muhamed Sytari, Shkodėr 2003
4. Hap pas hapi me Udhėn Islame, Muhamed Sytari, shkodėr 2004
5. Nektari i Vulosur i Xhennetit, Saffijjurrahman El-Mubarekfuri, Prishtinė 2001
6. Frymera meshire nga Muhamedi, Osman Nuri Topbash, Stamboll 2004
7. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, botim i parė 2004
8. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, Mitrovicė 1996
9. Nen hijen e Besimit- 2, M. Fethullah Gylen, Tiranė 2004
10. Lėkundjet qė solli shekulli, M. Fethullah Gylen, Tiranė 1998
11. Rijadus-Salihin, imam Neveviu, Prishtinė 1997
12. Zgjimi Islam, viti IX, nr. 5/ Qershorė 2004, Prishtinė, Thėniet e mendimtarėve me famė botėrore rreth: Islamit, Kuranit dhe Muhamedit a.s.- Senad Makoviq
13. Takvim 1993, Prishtinė, Jomuslimanėt pėr Kuranin- Hajrullah Hoxha
14. Dituria Islame, viti IX, nr.178, Maj 2005, Prishtinė, Koncepti i Zotit nė Bibel dhe nė Kuran Senad Makoviq
15. Dituria Islame, viti IX, nr.180-181, Korrik - Gusht 2005, Prishtinė, Koncepti Pejgamberik nė Bibel dhe nė Kuran Senad Makoviq
16. Mrekullia e Kuranit, Muhamed Muteveli Esh-Sharavi, Prishtinė 1996
17. Popujt e zhdukur, Harun Jahja, Stamboll 2002
18. Mrekullitė e Kuranit, Harun Jahja, Stamboll 2002
19. MUHAMMAD, his life based on the earliest sources, Martin Lings, Australia 1983
20. Hyrje nė shkencėn e Usuli Fikhut, Taxhedin Bislimi, Shkup 2003
21. Edukata Islame, nr. 24, Prishtinė 1979
Fusnotat:
1. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 1
2. Citimet e Kuranit janė tė marrura nga Kurani Pėrkthim me komentim i Sherif Ahmetit
3. Lėkundjet qė solli shekulli, M. Fethullah Gylen, fq. 93
4. Nen hijen e Besimit- 2, M. Fethullah Gylen, fq. 129-130
5. Lėkundjet qė solli shekulli, M. Fethullah Gylen, fq. 93
6. Edukata Islame, nr. 24, fq. 12
7. Rijadus-Salihin, imam Neveviu, hadithi nr. 477 (shih hadithet 474-478)
8. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 16
9. Nektari i vulosur i xhennetit, fq. 559
10. Edukata Islame, nr. 24, fq. 13
11. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 44 dhe Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 18
12. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 44 dhe pėr mė tepėr lexo nė Nektari i Vulosur i Xhennetit, Saffijjurrahman El-Mubarekfuri, fq. 114, poashtu shih tek Edukata Islame, nr. 24, fq. 12
13. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 18
14. Po aty, fq. 19
15. Po aty, fq. 21
16. Po aty, fq. 23
17. MUHAMMAD, his life based on the earliest sources, Martin Lings, fq. 191
18. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 32
19. MUHAMMAD, his life based on the earliest sources, Martin Lings, fq. 77
20. Po aty, fq. 77
21. Nen hijen e Besimit- 2, M. Fethullah Gylen, fq. 146 dhe Pėrpjekje tė dėshtuara, Muhamed Sytari, fq. 40
22. Nen hijen e Besimit- 2, M. Fethullah Gylen, fq. 140
23. Po aty, fq. 147
24. Po aty, fq. 131-132, shih edhe tek Nektari i Vulosur i Xhennetit, Saffijjurrahman El-Mubarekfuri, fq. 95-96, poashtu sish edhe Hyrje nė shkencėn e Usuli Fikhut, fq. 51-52
25. Po aty, fq. 132
26. Hap pas hapi me Udhėn Islame, Muhamed Sytari, fq. 51
27. Po aty, fq. 51
28. Po aty, fq. 52
29. Pėrpjekje tė dėshtuara, Muhamed Sytari, fq. 43-44
30. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 97
31. Kurani Pėrkthim me komentim i Sherif Ahmetit, fq. 23
32. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 45-46
33. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 61
34. Po aty, fq. 62
35. Shiko citatet tek Bibla Diodati i Ri pėrkthim 1991-94, dhe tek Kurani Pėrkthim me komentim i Sherif Ahmetit.
36. Pėr mė tepėr shih tek Dituria Islame, viti IX, nr.178, Maj 2005, Prishtinė, Koncepti i Zotit nė Bibel dhe nė Kuran
37. Pėr mė tepėr shih tek Dituria Islame, viti IX, nr.180-181, Korrik - Gusht 2005, Prishtinė, Koncepti Pejgamberik nė Bibel dhe nė Kuran
38. Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 68
39. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 48-49
40. Frymera meshire nga Muhamedi, Osman Nuri Topbash, fq. 54
41. Po aty, fq. 54-57
42. Lėkundjet qė solli shekulli, M. Fethullah Gylen, fq. 94, shih tek libri Popujt e zhdukur, Harun Jahja, mbi popujt e mėparshėm dhe pėrfundimi i tyre.
43. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 51 dhe Lėkundjet qė solli shekulli, M. Fethullah Gylen, fq. 94
44. Po aty, fq. 51-52 dhe Po aty, fq. 94, dhe tek Hyrje nė shkencėn e Usuli Fikhut, fq. 50-51
45. Hyrje nė shkencėn e Usuli Fikhut, fq. 51
46. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 52
47. Islami dhe Krishterimi, Halil Ibrahimi, fq. 50-51, mė gjėrėsisht shiko tek Burimet e Kuranit, Hamza Mustafa Nijazi, fq. 46
48. Pėr mė tepėr rreth kėtyre zbulimeve shkencore lexo librat Mrekullitė e Kuranit, Harun Jahja, dhe Mrekullia e Kuranit, Muhamed Muteveli Esh-Sharavi.
49. Nen hijen e Besimit- 2, M. Fethullah Gylen, fq. 137,139
50. Po aty, fq. 133
51. Po aty, fq. 133, 134
52. Kėto thėnie gjinden tek: Zgjimi Islam, viti IX, nr. 5/ Qershorė 2004, Prishtinė, Thėniet e mendimtarėve me famė botėrore rreth: Islamit, Kuranit dhe Muhamedit a.s. dhe Lėkundjet qė solli shekulli, M. Fethullah Gylen, fq. 106
53. Hap pas hapi me Udhėn Islame, Muhamed Sytari, fq. 53-54
|
|
